Marokko stemt: opkomst blijft achter, PJD vecht voor comeback
Marokkanen brengrn woensdag hun stem uit voor een nieuw parlement van 395 zetels. Om 15.00 uur stond de landelijke opkomst op 21 procent. Bij de verkiezingen van 2021 ging uiteindelijk zo’n 50 procent van de 15,8 miljoen geregistreerde kiezers naar de stembus. Voor Marokkanen in het buitenland gaat het om welke coalitie straks het beleid rond koopkracht, lonen en importafhankelijkheid bepaalt.
Tempo blijft achter
Het ministerie van Binnenlandse Zaken meldde om 10.00 uur een opkomst van 4,23 procent, om 12.00 uur 11,34 procent en om 15.00 uur 21 procent. In opeenvolgende communiqués benadrukte het ministerie dat de stemming “onder normale omstandigheden” verliep in alle provincies, met vertegenwoordigers van kandidatenlijsten aanwezig bij zowel lokale als regionale kiesdistricten. Waarnemers van de Afrikaanse Unie waren zichtbaar in stembureaus in Rabat.
Achter die trage opkomst zit ook een demografisch gegeven: volgens cijfers die Hespress aanhaalt, staan er meer dan zeven keer zoveel kiezers van 60 jaar en ouder geregistreerd dan kiezers tussen de 18 en 24 jaar. Zetels worden bovendien toegewezen op basis van geregistreerde kiezers per kiesdistrict, niet op basis van wie daadwerkelijk stemt. Een lage opkomst in een regio leidt daardoor niet automatisch tot minder invloed.
Drie partijen, één regeringsrecord
RNI (Nationale Vereniging van Onafhankelijken), PAM (Partij van Authenticiteit en Moderniteit) en Istiqlal regeerden de afgelopen vijf jaar samen, maar campagne voerden ze als concurrenten. Bij de verkiezingen van 2021 haalde de RNI 102 zetels, PAM 87 en Istiqlal 81. De PJD (Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling), destijds de grootste partij, stortte in van 125 naar 13 zetels.
De RNI presenteert voor 2026-2031 een plan met één miljoen banen en een geleidelijke verhoging van het minimumloon naar 5.000 dirham per maand. PAM belooft eveneens minstens één miljoen banen, met een programma dat volgens de partij 350 miljard dirham moet kosten. Het koopkrachtdebat draait om een ander cijfer: 280 miljard dirham, het bedrag dat begrotingsminister en PAM-bureaulid Fouzi Lekjaa noemde als de over vijf jaar gemobiliseerde steun voor koopkracht, terwijl hij zelf twijfels uitsprak over de effectiviteit ervan. PJD, PPS (Partij van Vooruitgang en Socialisme) en de Alliantie van Links namen dat cijfer over als munitie tegen de zittende coalitie. Istiqlal zette in op structurele hervormingen: lonen, huisvesting en het terugdringen van de afhankelijkheid van geïmporteerde energie, voedsel en medicijnen.
Kandidaten en incident
Partijleiders brachten in Rabat vlak na elkaar hun stem uit: Istiqlal-leider Nizar Baraka om 10.30 uur, PPS-leider Nabil Benabdallah om 11.00 uur, RNI-voorzitter Mohamed Chaouki om 11.30 uur en PJD-leider Abdelilah Benkirane om 12.00 uur. PAM-coördinator Fatima Ezzahra El Mansouri stemde in Marrakech en riep op tot een hoge opkomst, een boodschap die door meerdere partijfiguren werd herhaald.
Eerder op de dag ontstond onrust rond een viraal filmpje van een aanrijding in El Jadida, waarbij op sociale media werd gesuggereerd dat een chauffeur bewust een kandidaat had geraakt. Het Openbaar Ministerie meldde nog voor het middaguur dat voorlopig onderzoek geen verband liet zien met een verkiezingsgeschil.
Wat volgt
Geen enkele partij wordt geacht op eigen kracht de 198 zetels te halen die nodig zijn om te regeren. De partij die als eerste eindigt, krijgt het eerste recht om een regering te vormen, maar heeft coalitiepartners nodig om een meerderheid te bereiken. De stembussen sluiten om 19.00 uur; de eerste officiële zetelverdeling wordt in de dagen daarna verwacht.