Marokko splitst grootste universiteit op in vijf: 170.000 studenten verdeeld over het zuiden

Marokko richt in twee fases 49 nieuwe hogeronderwijsinstellingen op. Minister van Hoger Onderwijs Azzedine El Midaoui maakte dat dinsdag bekend tijdens een zitting in het Huis van Raadsleden. De eerste fase telt 26 nieuwe instellingen, de tweede fase 23.

Ibn Zohr wordt opgesplitst in vijf universiteiten

Het meest concrete onderdeel van het plan gaat over Ibn Zohr University in Agadir. De instelling telt ongeveer 170.000 ingeschreven studenten en bestrijkt volgens El Midaoui bijna 55 procent van het Marokkaanse grondgebied. Van de Souss-regio tot diep in de Sahara-provincies: één universiteit is verantwoordelijk voor hoger onderwijs in een enorm zuidelijk gebied. Minder een academische instelling, meer een bestuurlijk fenomeen.

Onder het nieuwe plan wordt Ibn Zohr opgesplitst in vijf afzonderlijke universiteiten. Twee komen in Agadir en Ait Melloul, een havenstad direct ten zuiden van Agadir. De overige drie worden gevestigd in Dakhla, Laayoune en Guelmim. Ouarzazate, nu ook onderdeel van Ibn Zohr, wordt gekoppeld aan een andere administratieve regio binnen het hogeronderwijsstelsel.

Een traditie van eeuwen als fundament

De uitbreiding past in een land met een diepgewortelde academische traditie. In Fez bevindt zich de Universiteit van al-Qarawiyyin, opgericht in 859 en algemeen erkend als de oudste nog functionerende universiteit ter wereld. Wat vandaag een ambitieus hervormingsplan lijkt, sluit daarmee aan op een onderwijsgeschiedenis die meer dan twaalf eeuwen teruggaat. Marokko bouwt niet aan een nieuw systeem vanuit het niets, het breidt een fundament uit dat ouder is dan welk westers onderwijsinstituut dan ook.

Wet uit 2019 als juridisch fundament

De hervorming steunt op Kaderwet 51.17. Die wet legt de principes vast voor onderwijs, opleiding en wetenschappelijk onderzoek in Marokko. De Nationale Coördinatiecommissie, het orgaan dat toeziet op de uitvoering van hervormingen, heeft de eerste batch van 26 instellingen al ontvangen voor goedkeuring.

El Midaoui zei dat de eerste fase bestaande academische structuren niet ontmantelt. Studenten die nu zijn ingeschreven houden hun opleiding en titels. De nieuwe instellingen komen bovenop het bestaande stelsel, niet ervoor in de plaats.

Tweede generatie instellingen volgt later

De latere fases hebben een ander karakter. De eerste 26 instellingen moeten vooral de druk op overvolle campussen verlichten. De toekomstige instellingen omschreef El Midaoui als een “nieuwe generatie” universiteiten, ontworpen om aan te sluiten op lokale en regionale arbeidsmarkten en op opkomende internationale beroepen.

Nieuwe universiteiten in minder bediende regio’s worden geen kopieën van bestaande faculteiten in Rabat of Casablanca, maar instellingen met een eigen profiel gericht op wat de lokale economie vraagt. Welke opleidingen dat precies worden, is nog niet vastgelegd.

Het pakket bevat ook sociale maatregelen voor studenten: verbeteringen op het gebied van huisvesting, transport, catering en studiefinanciering. Budget of tijdlijn voor die maatregelen maakte El Midaoui niet bekend.

Goedkeuring nog niet rond

De universiteitsraden hebben vergaderd om voorstellen in te dienen voor de herverdeling van instellingen. De eerste fase wacht nog op definitieve goedkeuring van de Nationale Coördinatiecommissie. Wanneer die goedkeuring volgt en wanneer de eerste nieuwe universiteiten openen, zei El Midaoui niet. De tweede fase van 23 instellingen staat beschreven als een volgende stap, maar zonder concrete planning.

Voor jongeren in het zuiden die nu ver reizen voor hoger onderwijs of uitwijken naar het buitenland, verandert er op papier veel. Of de nieuwe instellingen ook voldoende docenten, infrastructuur en budgetten krijgen om die belofte waar te maken, is een andere vraag. Die beantwoordt de uitvoering.