Marokko past uitkeringswet aan: een jaar werken zonder verlies van steun
De Marokkaanse overheid wil af van een onbedoeld neveneffect van haar eigen sociale hervormingen: uitkeringsontvangers die bewust geen werk aannemen uit angst hun maandelijkse steun kwijt te raken. Minister Fouzi Lekjaa, staatssecretaris Begroting, erkende dat knelpunt maandag openlijk tijdens een vragenronde in het parlement en presenteerde twee concrete wetswijzigingen. Aanleiding is een herziening van wet 58.23, die het Marokkaanse programma voor directe sociale steun regelt.
Werken én steun ontvangen: een jaar lang
De kern van de voorgestelde aanpassing is een overgangsjaar. Wie als ontvanger van de Aide Sociale Directe (ASD) een baan vindt, behoudt de volledige uitkering nog twaalf maanden. De gedachte: de drempel om formeel werk aan te nemen verdwijnt als mensen niet bang hoeven te zijn dat hun inkomen per direct terugvalt.
De tweede maatregel regelt wat er daarna kan misgaan. Wie na dat overgangsjaar zijn baan verliest, krijgt automatisch opnieuw toegang tot de sociale steun, zonder nieuwe aanvraagprocedure of wachttijd. Lekjaa omschreef het doel als het creëren van een vangnet dat werken beloont in plaats van ontmoedigt.
Het programma werd in december 2023 gelanceerd als onderdeel van de brede sociale beschermingshervorming. Inmiddels ontvangen meer dan vier miljoen huishoudens de steun, die afhankelijk van de gezinssituatie tussen de 500 en 1.000 dirham per maand bedraagt. De totale maandelijkse kosten liggen op ongeveer 2,2 miljard dirham; de geraamde financiële omvang van het programma in zijn geheel bedraagt bijna 62 miljard dirham.
Wet 58.23 als speelveld
De aanpassingen worden meegenomen in een wijzigingswet op wet 58.23. Lekjaa benadrukte dat het de bedoeling is alle onduidelijkheid rondom de uitkeringsvoorwaarden weg te nemen, zodat de ASD een tijdelijk vangnet blijft en geen permanent inkomen wordt.
Een minister die in het parlement openlijk over dit knelpunt spreekt, is voor Marokkaanse begrippen een ongebruikelijk directe boodschap richting de eigen bevolking. Tegelijkertijd legt de tweeledige maatregel het probleem niet alleen bij de ontvanger: het overgangsjaar erkent impliciet dat de huidige regelgeving zelf een rem op werk zette.
De wetswijziging moet nog door beide kamers van het parlement worden goedgekeurd. Als de tekst ongewijzigd wordt aangenomen, verandert voor miljoenen Marokkaanse huishoudens de rekensom van werken versus uitkering fundamenteel.