Brussel of Beijing: Marokko als de nieuwe hub voor elektrische auto’s

Buiten de Marokkaanse stad Tanger verandert voormalig landbouwgrond in een rap tempo in een Chinese industriële zone. In deze speciale hightech-stad (Mohammed VI Tanger Tech City) bouwen Chinese fabrikanten de ene na de andere fabriek. Hun doel? De Europese markt veroveren via Marokko.

Terwijl de Europese Unie (EU) hier met grote zorgen naar kijkt, kiest Marokko eieren voor zijn geld. Het land haalt voor meer dan 6 miljard dollar aan Chinese investeringen binnen. Dat levert Marokko veel banen op én een ijzersterke positie in de wereldwijde markt voor elektrische voertuigen.

Waarom is Marokko zo aantrekkelijk voor China? (De voordelen)

Chinese investeerders staan in de rij voor Marokko. Sinds de coronapandemie reizen er wekelijks meerdere Chinese delegaties naar het land. Dat is niet voor niets, want Marokko biedt een totaalpakket aan grote voordelen:

-Enorm belastingvoordeel: Bedrijven die zich er vestigen, hoeven de eerste vijf jaar helemaal geen vennootschapsbelasting te betalen.

-Geen invoerrechten (Vrijhandel): Marokko heeft handelsverdragen met zo’n vijftig landen, waaronder de EU en de VS. Hierdoor kunnen producten die in Marokko zijn gemaakt, zonder extra importheffingen naar Europa worden geëxporteerd.

-Groene energie: Marokko wekt veel duurzame energie op. Dit helpt Chinese bedrijven om de strenge Europese CO2-heffingen aan de grens te ontwijken.

-Rijke grondstoffen & gunstige ligging: Marokko heeft gigantische reserves aan fosfaat (essentieel voor autobatterijen), een jonge beroepsbevolking en ligt letterlijk aan de poort van Europa.

Wat wordt er precies gebouwd?

In de industriële zone bij Tanger en langs de Atlantische kust wordt nu keihard gebouwd. In plaats van ingewikkelde bedrijfsnamen, komt het hierop neer: Er draait al een grote Chinese bandenfabriek, er wordt gebouwd aan een fabriek voor remmen, en er verrijst een gigantische fabriek voor batterij-onderdelen.

Iets verderop bouwt een andere Chinese gigant een enorme batterijfabriek van 1,3 miljard dollar. Opvallend detail: het Duitse automerk Volkswagen is voor een kwart eigenaar van dit Chinese bedrijf. Dit laat zien hoe verstrengeld de Europese en Chinese auto-industrie al zijn.

Waarom maakt Europa zich grote zorgen?

Brussel is bang dat China Marokko gebruikt als een ‘achterdeur’ om de Europese markt te overspoelen. China produceert namelijk veel meer elektrische auto’s en onderdelen dan het zelf nodig heeft (overcapaciteit). Omdat de Chinese overheid deze bedrijven zwaar subsidieert, kunnen zij hun producten extreem goedkoop aanbieden.

Europa probeert dit te stoppen en heeft de importheffingen op elektrische auto’s uit China zelf al verhoogd tot 45 procent. Europese beleidsmakers zijn bang voor de volgende truc: China verscheept goedkope grondstoffen naar Marokko, bewerkt ze daar een héél klein beetje, en exporteert ze vervolgens als ‘Marokkaans product’ belastingvrij naar Europa. De EU greep eerder al in bij aluminium autovelgen uit Marokko, omdat die met Chinees subsidiegeld waren gemaakt.

De spagaat van Marokko

Marokko zit in een lastige positie. Europa is hun belangrijkste handelspartner. De Marokkaanse overheid benadrukt dan ook dat zij zich netjes aan de regels houden. De afspraak is dat producten die in Marokko worden gemaakt, écht grotendeels in Marokko geproduceerd moeten zijn (en niet stiekem kant-en-klaar uit China komen) om recht te hebben op belastingvrijdom. Marokko wil tegen het eind van dit jaar een complete eigen keten hebben om jaarlijks 500.000 elektrische auto’s te kunnen bevoorraden.

Bovendien is de situatie politiek gevoelig. Grote Europese automerken zoals Renault en Stellantis (het moederbedrijf van o.a. Peugeot, Opel en Fiat) hebben al enorme fabrieken in Marokko. Als de EU Chinese toeleveranciers in Marokko straft, raken ze daarmee ook hun eigen Europese automerken.

De toekomst: Nieuwe Europese regels

De grote vraag is hoe dit afloopt. De Europese Commissie werkt aan een nieuwe wet: de Industrial Accelerator Act. Deze wet moet ervoor zorgen dat overheidssteun en subsidies vooral naar producten gaan die écht “Made in the EU” zijn.

Europa moet nog beslissen of Marokko de status van ‘vertrouwde partner’ krijgt. Gebeurt dat niet, dan worden de Marokkaanse producten alsnog belast. Maar deskundigen waarschuwen dat Europa moet oppassen: China is inmiddels zo dominant dat ze in Marokko alles in handen hebben: van de fosfaatmijnen voor batterijen tot de fabrieken, het spoor en de havens. Marokko heeft een sterke hand in dit pokerspel, en Brussel moet beslissen hoe het gaat meespelen.