Chaabi Bank en BCP betalen 175 miljoen na jarenlang bankieren zonder Belgische vergunning

Twee grote Marokkaanse banken die populair zijn onder de diaspora in Europa hebben een schikking getroffen met het Belgisch federaal parket. De Banque Centrale Populaire (BCP) en haar Europese dochteronderneming Banque Chaabi du Maroc (BCDM) betalen samen meer dan 175 miljoen euro na een onderzoek naar illegale bankactiviteiten in België. Tot een strafrechtelijke veroordeling komt het niet.

Wat er precies misliep in België

In oktober 2020 deed het federaal parket huiszoekingen bij filialen van beide banken in Brussel, Sint-Jans-Molenbeek en Borgerhout. Het onderzoek bracht aan het licht dat BCP en BCDM tussen 2003 en 2022 actief waren in België zonder de vereiste vergunning van de Belgische toezichthouders.

Concreet gaat het om diensten die veel Marokkanen kennen: contante stortingen, geldovermakingen naar rekeningen in Marokko, betaaldiensten en kredietverlening. Precies de diensten waar de Marokkaanse gemeenschap jarenlang gretig gebruik van maakte, omdat Nederlandse en Belgische banken dit soort grensoverschrijdende transacties duurder en omslachtiger maakten. Volgens het federaal parket maakten BCP en BCDM respectievelijk meer dan 60 en 64 miljoen euro aan illegale winsten.

Drie bestuurders van de banken stonden samen met de instellingen zelf terecht bij de correctionele rechtbank. Die zaak loopt niet uit op een vonnis: de schikking, goedgekeurd op maandag, beëindigt de vervolging zodra de bedragen zijn betaald.

Wat de schikking betekent, en wat niet

De juridische constructie heet de ‘verruimde minnelijke schikking’, in België ook wel de afkoopwet. Deze wet uit 2011 laat verdachten van zware misdrijven, zoals fraude, witwassen of corruptie, hun strafvervolging afkopen via een financiële regeling met het parket. Een rechter moet de deal daarna goedkeuren.

Een schikking is geen schuldbekentenis, benadrukt het federaal parket. “Het sluiten van een minnelijke schikking biedt het voordeel van een zekere, onmiddellijke en definitieve strafrechtelijke reactie”, aldus het parket. De wet is in België omstreden: critici stellen dat ze grote bedrijven en vermogende verdachten bevoordeelt ten opzichte van gewone burgers die wel voor de rechter verschijnen.

Woordvoerster Anne-Sophie Gentil van Banque Populaire plaatst het in een ander licht: “Historisch gezien heeft Banque Chaabi du Maroc Marokkanen wereldwijd gesteund. Deze missie, die een algemeen belang diende, was met name gericht op de Marokkaanse gemeenschap in België. De afronding van deze juridische kwestie stelt hen in staat hun commitment aan de hoogste normen op het gebied van wettelijke naleving en professionele ethiek te herbevestigen.”

Wat klanten in Nederland moeten weten

Voor Marokkanen in Nederland zijn deze banken geen onbekenden. Banque Chaabi du Maroc heeft een vestiging in Amsterdam, die opereert als onderdeel van de Franse tak van de bank en valt onder toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB). Deposito’s tot 100.000 euro zijn er gedekt via het Franse depositogarantiestelsel. De bank richt zich expliciet op geldovermakingen naar Marokko en biedt retail- en zakelijke bankdiensten aan.

De Belgische zaak heeft geen directe juridische gevolgen voor klanten van de Amsterdamse vestiging: die opereert met de vereiste vergunningen en valt niet onder het Belgisch onderzoek. Toch roept de schikking vragen op over hoe lang beide banken in meerdere Europese landen tegelijk actief waren in een juridisch grijs gebied. Of vergelijkbaar toezicht ook in Nederland ooit heeft plaatsgevonden, is op basis van beschikbare informatie niet vast te stellen.

Wat nu

De banken zijn als instelling niet veroordeeld en blijven actief. Voor klanten verandert er op korte termijn niets. BCP en BCDM vormen samen een van de grootste bancaire netwerken gericht op de Marokkaanse diaspora in Europa, met filialen in onder meer Frankrijk, Spanje, Italië en Nederland.

Of Belgische toezichthouders na deze zaak scherper gaan letten op buitenlandse banken die actief zijn in de diasporamarkt, is de vraag. Het federaal parket beschouwt dit dossier als een signaal over de ernst van financiële en fiscale criminaliteit, maar verdere handhavingsmaatregelen kondigde het niet aan.