Amazigh erfgoed krijgt permanente plek in de Alhambra van Granada

Op 13 juni 2026 opende in de Alhambra van Granada een permanente Amazigh-ruimte van 200 vierkante meter, gedragen door de Stichting Dr. Leïla Mezian. De opening vond plaats in het Carmen de los Porcel, een historisch pand binnen het UNESCO-werelderfgoedcomplex. De expositie brengt meer dan vijftig jaar aan verzamelwerk samen: sieraden, tapijten, keramiek, ceremoniële wapens en textiel.

Granada als Amazigh verhaal

Wie opgroeide met het idee dat de Alhambra een Arabisch monument is, krijgt hier direct een correctie. Granada werd in 1013 gesticht door de Zirides, een Amazigh-dynastie uit Noord-Afrika. De dynastieën die daarna het lot van de stad bepaalden, de Almoraviden, de Almohaden en de Meriniden, hadden allemaal Amazigh-wortels. De Espace Amazigh, zoals de ruimte officieel heet, plaatst die geschiedenis expliciet terug in het monument dat er de directe architectonische uitdrukking van is.

Dat het juist de Alhambra is die deze ruimte herbergt, is geen toeval. Het complex trekt jaarlijks meer dan twee miljoen bezoekers en geldt als een van de bekendste monumenten van Europa. Een permanente Amazigh-presentatie op die locatie geeft de cultuur een podium dat de meeste musea in Marokko zelf niet evenaren.

Vijftig jaar collectie, één donatie van een ambassadeur

De kern van de collectie werd bijeengebracht door de inmiddels overleden Leïla Mezian Benjelloun, oprichtster van de stichting die haar naam draagt. Haar verzameling, opgebouwd over meer dan vijf decennia, vormt het hart van de expositie.

Een opvallende aanvulling kwam van Jorge Dezcallar, voormalig Spaans ambassadeur in Marokko, die een selectie Amazigh-sieraden schonk aan de stichting. Diademen, halssieraden in zilver met koraal en glaspastei: stuk voor stuk objecten met een rituele en sociale betekenis die verder gaat dan esthetiek. Vijf complete kledingensembles met sieraden zijn op mannequins geplaatst zodat bezoekers de draagcontext zien, niet alleen de losse stukken.

Zeventien films, twee verdiepingen

Naast de objecten bevat de ruimte een audiovisueel programma van zeventien films, verspreid over twee verdiepingen. Op de bovenverdieping gaan drie films over Amazigh architectuur: de collectieve graanschuren die als igoudars bekendstaan, de lemen kasbahs en de ksours, de versterkte dorpen van het Marokkaanse zuiden. Op de begane grond zijn veertien films te zien over ceremonies, muziek en dans, waaronder registraties van nomadische bruiloften.

De combinatie van materieel erfgoed en levend gebruik is een bewuste keuze. Amazigh cultuur wordt in westerse musea te vaak gereduceerd tot etnografische objecten zonder context. De filmische laag geeft de spullen hun functie terug.

Erkenning buiten Marokko

In Marokko werd Tamazight in 2011 grondwettelijk erkend als officiële taal naast het Arabisch, een mijlpaal die voor velen zwaar woog maar in de praktijk traag werd omgezet in onderwijs en publiek beleid. Een permanente Amazigh-presentatie in een van de drukstbezochte monumenten van Europa heeft een andere reikwijdte dan wat nationale instellingen tot nu toe realiseerden.

De Espace Amazigh is permanent toegankelijk voor bezoekers van de Alhambra. Een bezoek aan Granada staat bij veel Marokkaanse diaspora families al op de zomerlijst; het Carmen de los Porcel ligt op loopafstand van de Nasridische paleizen.