66-jarige Fouzia en haar zoon doen dit jaar samen eindexamen: ‘Pensioen is mijn startpunt’

Een voormalige leidinggevende bij het Marokkaanse ministerie van Volksgezondheid zit dit jaar tussen tienduizenden scholieren in de examenzaal. Fouzia Daghmoumi, 66 jaar en gepensioneerd, doet in Tanger mee aan het baccalauréat 2026. Ze is de oudste kandidaat in haar regio en waarschijnlijk niet de enige die veertig jaar heeft gewacht om dit te doen. Wat het verhaal een extra dimensie geeft: naast haar zit dit jaar ook haar eigen zoon eindexamen te doen. Moeder en zoon, dezelfde examenzaal, hetzelfde jaar.

Veertig jaar uitgesteld

In 1984 stond Fouzia Daghmoumi op het punt haar bac te halen. Omstandigheden die ze niet nader heeft toegelicht, dwongen haar te stoppen. Ze bouwde daarna een carrière op als hoofd van de afdeling kindergeneeskunde in het Mohammed V-ziekenhuis in Tanger. Decennialang werkte ze in de gezondheidszorg, totdat ze met pensioen ging.

Veertig jaar later zit ze opnieuw in een examenlokaal, ditmaal voor de richting islamitische wetenschappen. Geen symbolische geste, benadrukt ze zelf. Ze heeft concrete plannen voor een universitaire studie na het examen.

Ook haar zoon doet uitgesteld zijn examen. Hij nam als werkende professional in de privésector de kans om zijn bac alsnog te halen.

Een generatie van onbenut potentieel door omstandigheden

Het verhaal van Fouzia staat niet op zichzelf en wie Marokkaanse roots heeft, weet dat.

Voor vrouwen van haar generatie liep de schoolloopbaan lang niet altijd door tot het einde. Niet omdat ze niet slim genoeg waren, maar omdat er iets anders voor kwam: een huwelijk dat vroeg werd geregeld, een vader die zijn dochter liever thuis hield, een familiesituatie die geld of tijd opslokte, een dorp waar de middelbare school simpelweg te ver weg was. Onderwijs voor meisjes gold in Marokko in de jaren zeventig en tachtig lang niet overal als vanzelfsprekend.

Veel van die vrouwen kwamen terecht in levens die hun capaciteiten nooit volledig benut hebben. Ze zorgden voor kinderen, voor ouders, voor hun man. En de studie die ze ooit bijna hadden? Die bleef ergens liggen.

Fouzia Daghmoumi gaat hem alsnog doen. Op 66. Met een boekentas en een studieprogramma voor ogen.

Ze spreekt die vrouwen rechtstreeks aan. Niet met een vage aanmoediging, maar als iemand die het zelf doet, met een concreet vervolgplan en de leeftijd om te weten wat ze zegt.

Pensioen als startpunt

Wat Fouzia’s verhaal onderscheidt van een feel-good nieuwsbericht is de concreetheid van haar plannen. Ze zegt niet dat leren leuk is. Ze zegt dat het bac een tussenstap is naar iets groters. Op 66 jaar oud heeft ze een studietraject voor ogen dat de meeste mensen in hun tienerjaren plannen.

Of ze slaagt, wordt bekend zodra de uitslagen van het baccalauréat 2026 worden gepubliceerd. Maar haar keuze om te gaan zitten, naast haar zoon, in een richting die ze veertig jaar geleden had willen volgen, zegt al meer dan een cijfer op papier.