Marokkaanse jongeren dumpen Frans steeds vaker voor het Engels

Wie de afgelopen zomers in Marokko was, heeft het misschien al gezien: jongeren in cafés, op straat, op sociale media, die steeds vaker naar het Engels grijpen. Yabiladi schrijft over een bredere taalverschuiving bij Marokkaanse jongeren, van Frans naar Engels, en wat dat doet met de band tussen jongeren in Marokko en Marokkanen in het buitenland.

Frans verliest terrein, maar verdwijnt niet

De cijfers geven een gemengd beeld. Uit het Haut-Commissariat au Plan (HCP) blijkt dat 57,7% van de geletterde Marokkanen Frans beheerst. Engels staat op 20,5%. Frans is dus verre van weg.

Maar de trend is belangrijk. Uit een rapport van de British Council bleek al dat 40% van de Marokkaanse jongeren tussen 15 en 25 jaar Engels ziet als de belangrijkste taal om te leren, tegenover slechts 10% die dat van Frans zegt. En 85% van die groep verwacht dat het gebruik van Engels de komende tien jaar verder toeneemt.

De drijfveer is niet de schoolbank. Jongeren leren het gewoon via TikTok, YouTube en Instagram. “Ik heb het op een natuurlijke manier geleerd, vooral via sociale media en internet”, vertelt een jongen aan Yabiladi. Hij stopte na de middelbare school, maar spreekt naar eigen zeggen vloeiend Engels en voelt zich daarin comfortabeler dan in het Frans.

Een brug die schuift

Frans was jarenlang de gedeelde taal van het officiële Marokko: de administratie, de universiteiten, het zakenleven. Wie als Marokkaan in Nederland opgroeide, sprak thuis Amazigh of Darija, leerde op school Nederlands, en liep in Marokko soms tegen barrières aan als er Frans gesproken werd, bijvoorbeeld in formele setting.

Die positie van het Frans is nu minder vanzelfsprekend. “Voorheen was Frans spreken in Marokko vanzelfsprekend. Dat was de makkelijke taal.” zegt een jonge studente. Nu krijgt ze steeds vaker antwoord in het Engels als ze Frans spreekt. Ze geeft toe zich daardoor soms buitengesloten te voelen in bepaalde gesprekken. “Gelukkig spreek ik Darija. Anders zou ik me volledig buitenstaander voelen.”

Wat dit zegt over meer dan taal

Achter de taalverschuiving zit een culturele beweging. Nora, studente aan de Faculteit Letteren en Menswetenschappen in Rabat, omschrijft het als een bewuste beweging. “Het weerspiegelt misschien de wens van een deel van de jeugd om los te komen van een Franse identiteit die nog altijd sterk aanwezig is.”

Die wens is begrijpelijk. Frans heeft in Marokko altijd een dubbele lading gehad: het is voor velen de taal van prestige, vooral in grote steden als Casablanca en Rabat, maar ook die van het koloniale verleden. Engels heeft die baggage niet, en biedt tegelijk toegang tot dezelfde mondiale arbeidsmarkt.

Voor de Marokkaans diaspora ligt het anders. Zij spreken Nederlands of Vlaams als eerste taal, zijn vertrouwd met Engelstalige content, en zijn in veel opzichten al langer georiënteerd op de Angelsaksische digitale wereld dan hun leeftijdsgenoten in Marokko. In die zin brengt de opkomst van het Engels Marokko en de diaspora misschien dichter bij elkaar dan ooit.