Marokko vervangt zijn rechtsprocedure na 50 jaar: dit verandert er concreet

Op 24 augustus treedt in Marokko een volledig nieuw wetboek van burgerlijke rechtsvordering in werking. Wet nr. 58.25, gepubliceerd in het Bulletin Officiel, vervangt de code die sinds 1974 van kracht was. Voor Marokkanen in Europa die een rechtszaak hebben in Marokko, vastgoed bezitten of te maken krijgen met erfenis- of familierecht, verandert er concreet iets.

Echtscheiding in Nederland, erkend in Marokko

De meest directe wijziging voor de diaspora zit in de erkenning van buitenlandse rechterlijke uitspraken, de zogenaamde exequatur-procedure. Wie in Nederland is gescheiden en die scheiding ook in Marokko wil laten erkennen, liep onder het oude recht regelmatig tegen een muur aan: de Openbaar Aanklager kon bezwaar maken en een beschikking blokkeren, ook als er geen inhoudelijke reden voor was.

De nieuwe wet maakt daar een einde aan. De beschikking die een buitenlands echtscheidingsvonnis uitvoerbaar verklaart in het deel dat de ontbinding van het huwelijk betreft, is voortaan niet meer vatbaar voor hoger beroep. Ook de Openbaar Aanklager kan er niet meer tegen in beroep, tenzij de openbare orde in het geding is.

De Openbaar Aanklager of de tegenpartij kan nog wél in beroep gaan tegen de nevenvoorzieningen van de buitenlandse scheiding, zoals de verdeling van goederen, partneralimentatie of de hoogte van de kinderalimentatie, als deze strijdig worden geacht met de Marokkaanse wetgeving. De scheiding zelf blijft echter stand houden.

Praktisch betekent dit: wie een Nederlandse scheiding wil laten registreren in Marokko, heeft minder kans op procedurele vertraging door een automatisch beroep van het parket.

Digitaal procederen wordt de norm

De nieuwe wet digitaliseert de volledige civiele procedure. Stukken indienen, hoger beroep instellen, juridische documenten uitwisselen: het kan straks allemaal via beveiligde elektronische platforms. Elektronische handtekeningen krijgen juridische geldigheid.

Voor iemand die vanuit Europa een zaak volgt bij een Marokkaanse rechtbank, elimineert dit in theorie de noodzaak om voor elke procedurele stap ter plaatse te zijn of een volmacht te regelen via het Marokkaanse consulaat. Of de digitale infrastructuur bij alle rechtbanken in de praktijk al klaar is voor die ambitie, is een andere vraag.

Vastgoed en handelszaken

De wet introduceert ook duidelijkere regels over wanneer een Marokkaanse rechtbank bevoegd is bij grensoverschrijdende geschillen. De nieuwe code verduidelijkt die bevoegdheidsverdeling in lijn met het moderne internationaal privaatrecht.

Mediation als vast onderdeel

Het nieuwe wetboek legt mediatie steviger vast. Rechters kunnen op elk moment in een procedure een minnelijke schikking voorstellen. Als partijen akkoord gaan, wordt de overeenkomst opgenomen in het vonnis en staat er geen hoger beroep tegen open. Dat versnelt de afwikkeling van zaken die al lang aanslepen.

De wet bestaat uit 644 artikelen en wordt beschreven als de meest ingrijpende hervorming van het Marokkaanse procesrecht in meer dan 50 jaar. Advocaten en rechtbanken hebben tot 24 augustus om zich aan te passen. Wie lopende zaken heeft bij Marokkaanse rechtbanken, doet er verstandig aan bij een Marokkaanse advocaat na te gaan of en hoe de nieuwe regels daarop van toepassing zijn.