‘Marokko krijgt meer Europees geld voor grensbewaking en migratiebeheer’ volgens EU officials
Marokko krijgt meer Europees geld voor grensbewaking en migratiebeheer, nu de crisis bij Ceuta eind juli de al jarenlang aanslepende onderhandelingen over een breed partnerschap met de EU in een stroomversnelling brengt. Dat melden EU-functionarissen aan Euronews. Brussel wil het akkoord, vergelijkbaar met het pakket van 7,4 miljard euro dat de Europese Commissie in 2024 met Egypte sloot, voor het einde van dit jaar rond hebben.
Wat er bij Ceuta gebeurde
Eind juli en begin augustus staken ongeveer 72.000 mensen op onregelmatige wijze de grens over naar de Spaanse enclave Ceuta. Naar schatting honderd mensen kwamen daarbij om het leven. De beelden gingen de wereld over en zetten Europese regeringen onder druk. Sommige migranten vertelden tegenover The New York Times dat Marokkaanse autoriteiten hen hadden aangemoedigd om over te steken. Marokko ontkent dat.
EU-functionarissen zeggen tegenover Euronews dat de crisis het onderhandelingsproces niet heeft versneld, het akkoord stond sowieso voor eind dit jaar gepland. Maar ze geven toe dat Brussel wel meer geld heeft vrijgemaakt voor veiligheid, migratie en grensbeheer. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen schreef begin augustus in een brief aan de Spaanse premier Pedro Sánchez dat de EU werkt aan structurelere samenwerking met Marokko: strengere controles, fysieke barrières en betere vroegtijdige waarschuwingssystemen. Ze noemde Marokko een belangrijke strategische partner, specifiek op migratiegebied.
Van Sahara-impasse naar geopolitiek breekijzer
Het bredere partnerschap tussen Rabat en Brussel lag jarenlang stil door het geschil over de Westelijke Sahara. Pas na een ontmoeting in Brussel in januari 2026 kwam er weer beweging in, al blijft de kwestie zelf onopgelost. Tussen 2021 en 2024 ontving Marokko al 222 miljoen euro aan EU-steun voor migratiebeheer. Voor de periode tot 2027 staat nog eens 190 miljoen euro gepland, zo laat een woordvoerder van de Commissie weten. De crisis bij Ceuta vond dus plaats ondanks jaren van financiële steun aan Rabat voor exact dit doel.
Onderzoeker Mohammed Chtatou, wiens analyse verscheen op Eurasia Review en werd overgenomen door Hespress en Nadorcity, stelt dat Marokko zich in deze onderhandelingen nadrukkelijk niet laat reduceren tot grenswacht van Europa. Rabat beschikt over eigen geopolitieke troeven, schrijft Chtatou: het migratiedossier hangt onlosmakelijk samen met de Europese standpunten over de Sahara, handelsakkoorden, investeringen en visumfaciliteiten voor Marokkanen. Marokko onderhandelt niet alleen over hekken en patrouilles, maar over het hele pakket aan betrekkingen met Brussel.
Kritiek van mensenrechtenorganisaties
Sara Prestianni, advocacy director bij Euromed Rights, zei tegen Euronews dat de echte les van Ceuta zou moeten zijn waarom zoveel jongeren bereid zijn hun leven te riskeren om de Europese grens over te steken. De EU zou zich moeten richten op de sociaaleconomische en politieke oorzaken van migratie, niet op verdere aanscherping van de grensbewaking, aldus Prestianni. Vergelijkbare deals van de EU met Egypte, Jordanië, Mauritanië en Tunesië liggen al langer onder vuur bij ngo’s, die stelselmatig misbruik van migranten door lokale autoriteiten aankaarten.
Het patroon is inmiddels bekend: de EU investeert in digitalisering, groene energie, migratiebeheer en AI in ruil voor minder vertrek van migranten, uitgevoerd door lidstaten, private bedrijven en VN-organisaties op de grond. Chtatou concludeert dat een aanpak die louter op afschrikking en hekken leunt op de lange termijn niet houdbaar is, en pleit voor legale migratieroutes naast de veiligheidsafspraken.