Google tekent Sebta en Melilia als betwist gebied. Spanje is woedend.
Google Maps trekt de grens tussen Marokko en Sebta (Ceuta) en Melilia al jaren als grijze streepjeslijn. Hetzelfde symbool gebruikt het bedrijf voor de Westelijke Sahara, Kasjmir en de Krim: gebieden waarvan de soevereiniteit niet vaststaat. Eind juli gingen schermafbeeldingen van de kaart massaal rond op X, Instagram, TikTok en LinkedIn, en barstte in Madrid een nieuwe golf van verontwaardiging los. De weergave zelf bestaat al sinds minstens 2020.
De aanleiding die geen aanleiding was
In de nacht van 30 op 31 juli zwommen tussen de 50.000 en 80.000 mensen vanaf Marokkaanse kant via de havendammen van El Tarajal en Benzú naar Sebta, een van de grootste episodes van irreguliere grensoverschrijding in de geschiedenis van de stad. Veel gebruikers legden meteen een verband tussen die golf en de streepjeslijn op Google Maps, alsof het bedrijf inhaakte op de crisis.
Een gebruiker stelde de kwestie al op 14 mei 2020 aan de orde in Googles eigen Maps-forum. Meerdere media berichtten er in 2023 over. De Spaanse factcheckers Newtral en Maldita.es bevestigden beiden dat Google de kaart na juli 2026 niet heeft aangepast.
Google zei tegenover Maldita.es “neutraal te blijven in geopolitieke debatten” en betwiste gebieden “objectief” weer te geven, op basis van data van cartografische autoriteiten wereldwijd, waaronder de VN. Welke bron specifiek voor Sebta en Melilia geldt, en wanneer de streepjeslijnen precies verschenen, liet het bedrijf onbeantwoord.
Drie soorten lijnen
Google hanteert drie categorieën. Doorgetrokken lijnen voor erkende internationale grenzen, zoals die tussen Spanje en Portugal. Stippellijnen voor interne bestuurlijke grenzen. Streepjeslijnen voor grenzen die tijdelijk zijn, de facto gelden, of door meerdere staten anders worden gedefinieerd. Sebta en Melilia vallen in die laatste categorie, net als de grens tussen Marokko en de Westelijke Sahara.
Bij die laatste grens geldt een asymmetrie die Google eerder al aan persbureau AFP bevestigde: gebruikers binnen Marokko zien de betwiste grens met de Sahara helemaal niet, terwijl gebruikers daarbuiten de streepjeslijn wel te zien krijgen.
Spaanse critici wijzen op wat zij een dubbele standaard noemen. Google hernoemde de Golf van Mexico naar “Golf van Amerika” na druk van Donald Trump. Apple toonde de Krim na de Russische invasie van 2022 buiten Rusland als Oekraïens grondgebied. Google blijft de Krim als betwist tekenen. Boycotoproepen tegen Google hebben tot nu toe niets opgeleverd, en vragen van Newtral en Maldita.es bleven onbeantwoord.
Ook het Spaanse ministerie liep ertegenaan
De kwestie bleef niet bij Google. Het Spaanse ministerie van Volkshuisvesting moest zijn eigen interactieve kaart op het nieuwe woningplatform Casa 47 verwijderen na kritiek van de partijen Sumar en Compromís. Die kaart, gebaseerd op open data van OpenStreetMap, toonde de Sahara als Marokkaans grondgebied en merkte Sebta en Melilia aan als betwist gebied, meldde Yabiladi. Het ministerie bevestigde tegenover persbureau Europa Press dat de tool permanent is verwijderd.
Twee verklaringen, naast elkaar geregistreerd
Spanje baseert zijn aanspraak op eigen wetgeving: de Spaanse Grondwet en de Autonomiestatuten van beide steden verklaren ze tot Spaans grondgebied. Marokko legde zijn claim formeel vast bij de ratificatie van het VN-Zeerechtverdrag (UNCLOS) in 2007. Onder Dahir nr. 1-04-134, uitgevaardigd door koning Mohammed VI op 23 mei 2008 en gepubliceerd in het Staatsblad nr. 5714 van 5 maart 2009, “bevestigt de regering van het Koninkrijk Marokko opnieuw dat Sebta, Melilia, het Alhucemas-eilandje, de Vélez-rots en de Chafarinas-eilanden Marokkaans grondgebied zijn.” De tekst noemt de enclaves gebieden “onder Spaanse bezetting” en stelt dat ratificatie van het verdrag “op geen enkele wijze mag worden geïnterpreteerd als erkenning van deze bezetting.”
Spanje antwoordde op 10 september 2008 via de VN-secretaris-generaal met de stelling dat het “volledige en totale soevereiniteit” uitoefent over de gebieden. Beide verklaringen staan sindsdien naast elkaar geregistreerd in de VN-verdragencollectie voor UNCLOS.
Tussen haakjes gezet
Marokko betwist de Spaanse soevereiniteit over Sebta en Melilia al sinds de onafhankelijkheid, maar de kwestie kreeg in Rabats buitenlandse politiek zelden dezelfde prioriteit als de Westelijke Sahara. Volgens de Marokkaanse analist Samir Bennis liet koning Hassan II al in juli 1963 tegenover de Spaanse minister Manuel Fraga Iribarne weten bereid te zijn de aanspraak op Sebta en Melilia “tussen haakjes” te zetten voor drie of vier generaties, als Madrid bereid was te onderhandelen over de Sahara.
Na de ontmoeting tussen Hassan II en Franco op vliegveld Barajas, later bekend als de “Geest van Barajas”, bracht Marokko de kwestie meer dan tien jaar niet voor het VN-dekolonisatiecomité. Op 27 januari 1975 vroeg Rabat alsnog formeel om Sebta, Melilia, Alhucemas, Vélez de la Gomera en de Chafarinas-eilanden op de VN-lijst van niet-zelfbesturende gebieden te plaatsen. De VN willigde dat verzoek nooit in. Toen Spanje in de jaren negentig autonomie verleende aan beide steden, keerde de claim opnieuw naar de oppervlakte.