Marokko en Frankrijk werken aan vriendschapsverdrag, staatsbezoek Mohammed VI aan Parijs in de maak
De Frans-Marokkaanse betrekkingen gaan een nieuwe formele fase in. De Franse premier Sébastien Lecornu kondigde donderdag in Rabat aan dat de twee landen werken aan een “uitzonderlijk vriendschapsverdrag”, een stap verder dan het strategisch partnerschap dat Emmanuel Macron en koning Mohammed VI vorig jaar overeenkwamen. Aanleiding was de 15e Frans-Marokkaanse Hoog-Niveau Bijeenkomst.
De timing is niet toevallig. Macrons staatsbezoek aan Marokko in oktober 2024 werd door Lecornu omschreven als “een historisch bezoek” dat “een fundamentele belofte van een kwalitatieve sprong in de bilaterale betrekkingen” inhield. Die sprong moet nu worden vertaald in een formeel verdrag, te sluiten bij een staatsbezoek van koning Mohammed VI aan Parijs.
Mechanisme dat decennia sluimerde
De Hoog-Niveau Bijeenkomst is geen nieuw overleg. Het mechanisme werd meer dan dertig jaar geleden opgericht na het staatsbezoek van wijlen koning Hassan II aan Parijs, als structureel kader voor politieke, diplomatieke, economische en culturele afstemming. In de praktijk raakte het bevroren: de vorige zitting in Marokko vond plaats in 2017, de editie daarna in 2019. Daarna volgden jaren van diplomatieke koude, met visa-restricties, teruggeroepen ambassadeurs en wederzijdse irritaties over migratie en de Westelijke Sahara.
Dat de bijeenkomst nu opnieuw in Rabat plaatsvindt, is al een signaal op zich. “Gezien de binnenlandse politieke agenda van Frankrijk in de afgelopen jaren was het voor mij essentieel dit mechanisme te hervatten,” zei Lecornu. Zijn aanwezigheid met een omvangrijke ministeriële delegatie onderstreept de ernst: de afgelopen maanden reisden zo’n twintig Marokkaanse ministers naar Frankrijk, terwijl zestien Franse ministers Marokko bezochten.
Vriendschapsverdrag als stap verder
Het geplande vriendschapsverdrag is politiek gezien het meest substantiële element. Lecornu omschreef het als iets dat “verder gaat dan het vernieuwde uitzonderlijke strategisch partnerschap” van Macrons bezoek. Wat dat precies inhoudt, is nog niet publiek gemaakt. Maar de formulering suggereert een verdrag met een juridische en institutionele basis die verder reikt dan gebruikelijke samenwerkingsakkoorden.
Beide landen delen belangen op het gebied van veiligheid en terreurbestrijding in de Sahel-regio, energie en klimaat, en migratiebeheer over de Middellandse Zee. Lecornu noemde expliciet “veiligheid, de strijd tegen terrorisme en de grote omwentelingen die de wereld vandaag treffen” als strategische dossiers waarvoor de twee landen hun diplomatieke inspanningen moeten bundelen.
Positie in Europa en Afrika
Opvallend in Lecornu’s toespraak is de expliciete verwijzing naar de Europese Unie en het Afrikaanse continent als gedeeld beleidsterrein. “Een sprong die niet alleen onze twee landen ten goede zal komen, maar ook onze gedeelde belangen binnen de Europese Unie en op het Afrikaanse continent,” aldus de premier. Dat is diplomatieke taal voor iets wat concreter is: Marokko speelt een sleutelrol in de migratieroutes naar Europa en is voor Parijs een toegangspoort tot Franstalig Afrika, nu de Franse invloed in de Sahel verder afbrokkelt na de staatsgrepen in Mali, Burkina Faso en Niger.
Voor Marokko is de relatie met Parijs strategisch van een andere orde dan die met andere Europese hoofdsteden. Frankrijk blijft de grootste handelspartner, het belangrijkste land van de Marokkaanse diaspora in Europa, en de voornaamste bron van toeristen en investeringen. Een formeel vriendschapsverdrag geeft Rabat ook diplomatiek gewicht in Brussel.
Het staatsbezoek van Mohammed VI aan Parijs, waarop het verdrag moet worden ondertekend, heeft nog geen bevestigde datum. Met een delegatie van dit kaliber in Rabat en een agenda die beide kanten publiekelijk onderschrijven, is de vraag niet meer óf dat bezoek er komt, maar wanneer.