Adamsappel of scheve neus: zo bepaalt Nederland wie kind is

De IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) beoordeelt de leeftijd van asielzoekers deels op basis van uiterlijke kenmerken zoals baardgroei, een adamsappel of gezichtsuitdrukking, meldt NRC. Wie als minderjarig wordt aangemerkt, krijgt een voogd, speciale opvang en kan gezinshereniging aanvragen. Wie dat niet wordt, kan alles kwijtraken, inclusief zijn asielaanvraag.

Dezelfde kenmerken, andere conclusies

De methode heet een ‘schouw’: twee keuringsmomenten vlak na aankomst, waarbij ambtenaren aan de hand van een vast lijstje kenmerken proberen vast te stellen of iemand jonger of ouder dan achttien is. Uit zes dossiers die NRC inzag, blijkt dat dezelfde kenmerken tot tegengestelde conclusies leiden. Een Guinese jongen heeft bij de IND “stoppels op kin en wangen” en een “argwanende blik”, maar de vreemdelingenpolitie noteert kort daarna juist dat hij geen stoppels heeft en zich “kinderlijk” gedraagt. Universitair docent immigratierecht Mark Klaassen van de Universiteit Leiden is helder: “Je kunt niet aan iemand afzien of hij zestien of achttien is.”

Registratiefout als bewijs van leugen

De zaak van Sami uit Soedan laat zien hoe een administratieve fout fataal kan uitpakken. Bij aankomst in de Italiaanse haven van Ancona gaf hij bewust aan meerderjarig te zijn, om sneller door te kunnen reizen. In Nederland zei hij zeventien te zijn. Die elf maanden verschil kostte hem zijn geloofwaardigheid. De IND gebruikte de Italiaanse registratie als bewijs dat hij loog, en wees zijn asielaanvraag af. Klaassen onderzocht eerder voor de Adviesraad Migratie dat dit soort foutieve registraties in Italië en Griekenland structureel voorkomen, juist omdat minderjarigen er belang bij hebben zich als volwassene voor te doen om door te kunnen reizen.

Röntgenfoto lost niets op

Een röntgenonderzoek via het NFI (Nederlands Forensisch Instituut) biedt zelden uitkomst: zelfs iemand van eind twintig kan nog een open sleutelbeen hebben. In drie jaar tijd gaf de IND ruim een miljoen euro uit aan zulke onderzoeken, waarbij slechts 36 van de onderzochte jongeren als meerderjarig werden aangemerkt.

Zolang er geen betrouwbare methode bestaat, blijft de schouw de doorslag geven. En wie daarin twijfelachtig scoort, draagt die twijfel mee door zijn hele asielprocedure.