VS zet Spanje onder druk via Ceuta en Melilla: wat staat er op het spel?

De Amerikaanse Congrescommissie voor begrotingskredieten heeft Spanje formeel opgeroepen de toekomst van Ceuta en Melilla te bespreken met Marokko. Volgens het Franse nieuwsplatform Yabiladi ligt er in Washington een rapport dat de soevereiniteit van de twee Spaanse enclaves aan de Marokkaanse kust ter discussie stelt. De timing is niet toevallig.

Bases geweigerd, druk opgevoerd

De directe aanleiding is een diplomatieke botsing. Pedro Sánchez, de Spaanse premier, weigerde de VS toestemming te geven om militaire bases in Rota en Morón (twee Spaanse NAVO-bases in het zuiden van Spanje) te gebruiken voor operaties richting Iran. Het Witte Huis zou als reactie een rapport hebben laten opstellen dat Ceuta en Melilla beschrijft als steden “die door Spanje worden beheerd, maar op Marokkaans grondgebied liggen”.

Republikeins Congreslid Mario Díaz-Balart zei eerder in april in een Spaans interview: “Ceuta en Melilla bevinden zich niet op het geografische grondgebied van Spanje, maar op dat van Marokko.” Hij voegde toe dat “de relaties tussen Marokko en de VS oud en zeer positief zijn”. Secretaris van Staat Marco Rubio wordt nu aangespoord een akkoord tussen beide landen te bevorderen.

Geen NAVO-bescherming

Wat dit concreet maakt: Ceuta en Melilla vallen niet onder de collectieve verdedigingsclausule van de NAVO. Spanje probeerde dat te veranderen tijdens de NAVO-top in Madrid in juni 2022, maar slaagde daar niet in. De enclaves staan dus juridisch anders dan de rest van Spaans grondgebied.

Op 1 mei kondigde de Amerikaanse minister van Defensie het vertrek aan van 5.000 Amerikaanse soldaten uit Duitsland, een aanwezigheid die dateert uit de Tweede Wereldoorlog. Diezelfde dag arriveerde Daniel Driscoll, de Amerikaanse minister van Landmacht, in Marokko.

Wat dit betekent voor Noord-Marokko

Melilla grenst direct aan de Marokkaanse provincie Nador. Dagelijkse handel, grensovergangen en verblijfsregelingen zijn verweven met de bestuurlijke realiteit van de enclave.

Een formele soevereiniteitswissel is vooralsnog niet aan de orde. Maar dat Washington de kwestie nu als diplomatiek drukmiddel gebruikt, is nieuw. En in geopolitiek telt de richting minstens zo zwaar als de uitkomst.