Chami krijgt nationale erkenning als grondlegger van Amazigh-taalkunde in Marokko

Op de 31e editie van de Internationale Boekenbeurs (SIEL) in Rabat is taalwetenschapper Mohamed Chami geëerd voor zijn decennialange werk aan de erkenning van Tamazight als wetenschappelijke en officiële taal.

Sorbonne, 1979

Het begon met een keuze die destijds niet vanzelfsprekend was. Chami stond in 1979 aan de Universiteit van de Sorbonne in Parijs erop dat zijn proefschrift het woord “Amazigh” zou gebruiken, terwijl de academische wereld dat begrip toen nog wees. Najimat Titay, voorzitter van de Internationale Academie voor Immaterieel Cultureel Erfgoed, noemde dat moment tijdens de huldiging “een scharnierpunt in de geschiedenis van de Marokkaanse identiteit” en omschreef Chami als “het geweten van de Amazigh-taalkunde”.

Een andere onderzoeker schetste hoe Chami vanaf de jaren zeventig de basis legde voor fonetisch en morfologisch onderzoek naar Tamazight binnen de Marokkaanse universiteit, ondanks de weerstand die hij in zijn beginjaren ondervond.

Van marge naar grondwet

Chami zelf sprak bij de huldiging van een “collectieve erkenning” voor iedereen die heeft gevochten voor de institutionele rechtvaardiging van het Amazigh. Hij verwees naar historische momenten in de strijd voor Amazigh-erkenning en naar de grondwetsherziening van 2011 die Tamazight als tweede officiële taal van Marokko vastlegde naast het Arabisch.

Tegelijk benadrukte hij dat erkenning op papier niet genoeg is. Chami riep op tot het versnellen van het onderwijs in Tamazight en het uitbreiden van het gebruik ervan, zodat een nieuwe generatie opgroeit met “de waarden van diversiteit en eenheid”.

Nog veel te doen

Die oproep heeft gewicht. Tamazight staat weliswaar in de grondwet, maar de uitrol in het onderwijs verloopt traag en ongelijkmatig, met name buiten de grote steden. Voor families in de Rif, het Atlasgebied en de Souss is Tamazight een levende thuistaal, maar op school is het voor veel kinderen nog altijd afwezig.

Chami’s erkenning is daarmee meer dan een academische huldiging. Het is een signaal dat de discussie over wat Tamazight in de praktijk betekent, in Marokko nog lang niet gesloten is.