Spaanse voetbalfans scandeerden anti-islamleuzen. Het gaat dieper dan een stadion

Tijdens de vriendschappelijke interland tussen Spanje en Egypte scandeerde een deel van het Spaanse publiek islamofobe leuzen. Wat volgde was een vertrouwde cyclus: verontwaardiging, veroordelingen, en de belofte dat zoiets “niet mag worden herhaald.” MoroccoWorldNews schrijft dat wie dit afdoet als incident, de plank misslaat.

Geen uitzondering, maar een patroon

Het was geen losstaand moment. Volgers van La Liga herkennen het patroon: Vinícius Júnior werd jarenlang doelwit van racistisch misbruik in Spaanse stadions. De anti-islamleuzen tijdens de Egypte-wedstrijd passen in dezelfde traditie. Geen spontane uitbarsting, maar het zichtbare oppervlak van iets structureels.

Premier Pedro Sánchez veroordeelde het gedrag als “onaanvaardbaar.” Zijn regering verdient lof voor haar positie in het Midden-Oostenconflict, als een van de weinige westerse regeringen die expliciet kritisch is op Israëlisch beleid. Maar een veroordeling van stadiongedrag lost niets op als de onderliggende cultuur intact blijft.

1492 als breukpunt

Spanje heeft een onverwerkt moslimverleden. Niet als abstracte historische notie, maar als actief verdrongen erfgoed. Sinds de uitdrijving van moslims van het Iberisch Schiereiland in 1492 heeft een aanzienlijk deel van de Spaanse intellectuele en politieke elite zich ingespannen om die geschiedenis uit het nationale zelfbeeld te wissen.

Het boek Islam in the Classroom documenteerde hoe Spaanse schoolboekauteurs decennialang een verminkt beeld van de Spaans-Marokkaanse betrekkingen presenteerden. Het gebruik van gifgas door het Spaanse leger tegen de bevolking van de Rif wordt stelselmatig verzwegen. De koloniale aanwezigheid in Noord-Marokko wordt in sommige boeken omschreven als vriendelijk en cultureel tolerant. Marokkanen die in 1936 meevochten in de Spaanse burgeroorlog, deden dat in de meeste gevallen tegen hun wil.

Marokko als spiegel van Spaans ongemak

Geen land droeg zwaarder aan dit narratief dan Marokko. Geografische nabijheid maakte het tot het primaire doelwit van wat MoroccoWorldNews “culturele infantilisering” noemt. In Spaanse literatuur, schoolboeken en media worden Marokko en de islam structureel geframed als achterlijk, instabiel of bedreigend. Positieve berichtgeving is de uitzondering.

Die framing is geen toeval. Ze diende een doel: het zuiveren van de Spaanse identiteit van alles wat herinnert aan acht eeuwen islamitische aanwezigheid op het schiereiland. Dat project heeft zijn sporen nagelaten in generaties Spanjaarden die nooit een genuanceerd beeld van hun eigen geschiedenis kregen.

Schoolboeken voor stadions

Een officiële verontschuldiging aan moslims zou een stap zijn, schrijft MoroccoWorldNews, maar de echte hervorming begint in het klaslokaal. Spanje verontschuldigde zich eerder tegenover de Joodse gemeenschap voor de verdrijving van 1492. Een vergelijkbaar gebaar richting moslims is er nooit gekomen.

Sánchez kan niet tegelijkertijd het Palestijnse volk steunen en wegkijken van de manier waarop moslims in Spanje zelf worden bejegend, in stadions en in schoolboeken. Wie de structuur niet aanpakt, bestrijdt alleen de symptomen. En de symptomen komen terug.