Meer dan 1.700 Marokkanen vast in Algerije, families ten prooi aan oplichters

Terwijl Algerije deze week opnieuw 37 Marokkanen vrijliet via de grensovergang Zouj Beghal, groeit het humanitaire probleem achter die cijfers gestaag. Yabiladi bericht over een dubbele crisis: gedetineerde Marokkanen zonder adequate juridische bijstand, en hun families in Marokko die worden opgelicht door nep-advocaten die inspelen op hun wanhoop.

Oplichters ruiken hun kans

Hassan Ammari, voorzitter van de Marokkaanse Vereniging voor Hulp aan Migranten in Kwetsbare Situaties (AMSV) in Oujda, is duidelijk over wat er speelt. Via sociale media bieden personen zich aan als advocaat of tussenpersoon, beloven informatie over gedetineerde familieleden, en verdwijnen na betaling met valse aanwijzingen. “Dit bemoeilijkt ons werk en maakt het volgen van zaken ingewikkelder,” zegt Ammari. Families die zich “aan elk sprankje hoop of informatie vastklampen” zijn een makkelijk doelwit.

De AMSV volgt inmiddels meer dan 550 individuele zaken. Schattingen uit het veld wijzen op ruim 1.700 Marokkanen die momenteel in Algerijnse gevangenissen verblijven, zonder dat er structurele ondersteuning bestaat om dit aan te pakken.

Grens dicht, consulaten open

De diplomatieke breuk tussen Rabat en Algiers, die in 2021 formeel werd bezegeld, heeft de situatie vastgelopen. Sommige ouders wordt toegang tot Algerije geweigerd ondanks een geldig visum. Anderen krijgen überhaupt geen visum. Ammari pleit voor humanitaire corridors aan beide zijden van de grens.

De Marokkaanse consulaten in Sidi Bel Abbès, Oran en Algiers functioneren ondertussen wel gewoon door, maar hun bereik blijft beperkt. Veel gedetineerden staan voor zware beschuldigingen. Ammari spreekt van gevallen waarbij straffen van meer dan tien jaar dreigen, en waarbij sommige gedetineerden worden “uitgebuit voor illegale activiteiten.”

Lichamen die niet thuiskomen

De humanitaire dimensie reikt verder dan de levenden. Repatriëring van omgekomen migranten verloopt moeizaam. DNA-testen voor identificatie, juridische procedures, vergunningen voor ambulancevervoer: de kosten voor families lopen op tot meer dan 5.000 dirham, terwijl de administratieve rompslomp vertragingen oplevert die families maandenlang in onzekerheid laten.

Toch zijn er lichtpunten. In een aantal gevallen leidden de inspanningen van de AMSV tot vrijlating onder presidentiële gratie, of tot vrijlating van zieke gedetineerden na indiening van medische dossiers. Soms ontstaan er solidariteitsbanden tussen Marokkaanse en Algerijnse families, die bezoeken aan gedetineerden of het bezorgen van zorgpakketten op zich nemen.

Brief naar het presidentieel paleis

De AMSV heeft inmiddels een brief gestuurd aan de Algerijnse autoriteiten, inclusief het presidentieel paleis. De oproep: volledige amnestie voor Marokkaanse gedetineerden en migranten uit sub-Saharisch Afrika, bij voorkeur rond nationale of religieuze gelegenheden, plus eerlijke processen en snellere afhandeling van zaken.

Zolang de diplomatieke relatie tussen beide landen bevroren blijft, zijn het de gewone families die de prijs betalen. Niet in abstracte geopolitieke termen, maar in dirham, wachttijden en wanhoop die oplichters graag te gelde maken.