Marokkaanse mensenrechtsorganisaties eisen VN-actie tegen Israëlische doodstrafwet

Elf Marokkaanse mensenrechts- en onderzoeksorganisaties hebben een gezamenlijke nota gericht aan VN-secretaris-generaal António Guterres en VN-mensenrechtencommissaris Volker Türk, waarin zij onmiddellijke actie eisen tegen de Israëlische wetgeving die de doodstraf voor Palestijnse gevangenen mogelijk maakt, meldt Hespress. De organisaties stellen dat deze wet het internationale mensenrechtenstelsel fundamenteel ondermijnt en roepen de VN op tot concrete diplomatieke en juridische stappen.

Vier juridische pijlers

De nota rust op vier mensenrechtelijke uitgangspunten. Het eerste is het recht op leven als onvervreemdbaar beginsel, verankerd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten. Volgens de ondertekenaars “kan dit recht niet worden opgeschort of beperkt, zelfs niet in noodsituaties.” De wet vormt daarmee een directe aanslag op wat zij omschrijven als “de kern van de menselijke waardigheid.”

Het tweede punt raakt aan het internationaal humanitair recht. Als bezettingsmacht is Israël gebonden aan het Vierde Verdrag van Genève, dat strikte beperkingen oplegt aan strafrechtelijke maatregelen in bezet gebied. De organisaties stellen dat het invoeren van de doodstraf in die context “de strikte beperkingen schendt die het verdrag oplegt.”

Willekeur en discriminatie

Het derde uitgangspunt betreft de rechtsstatelijke waarborgen. Palestijnse gevangenen worden volgens de nota onderworpen aan “een uitzonderingsjustitie met beperkte waarborgen voor onafhankelijkheid en integriteit”, waardoor elke strafmaatregel in hun ogen grenst aan willekeur. Het vierde punt gaat over discriminatie: de wet “roept verdenking op van discriminatie op basis van identiteit” en dreigt, in de woorden van de nota, uit te groeien tot “een juridisch instrument gericht tegen een bepaalde groep.”

Onder de ondertekenaars bevinden zich de Marokkaanse Coalitie tegen de Doodstraf, het Marokkaanse Forum voor Waarheid en Gerechtigheid, de Marokkaanse Organisatie voor Mensenrechten en het Onderzoeks- en Studiecentrum Mohamed Bensaid Ait Idder, samen met zeven andere organisaties actief op het gebied van persvrijheid, gevangenistoezicht en democratische verantwoording.

Druk via VN-mechanismen

Concreet vragen de organisaties de VN om een formeel standpunt dat de wet in strijd verklaart met het internationaal recht, diplomatieke en juridische druk om de toepassing op te schorten en de activering van bestaande VN-beschermingsmechanismen. Reacties van de Israëlische autoriteiten op de nota zijn niet beschikbaar.

Het initiatief past in een bredere beweging waarbij het Marokkaanse maatschappelijk middenveld zich steeds vaker rechtstreeks tot internationale instellingen wendt, los van de officiële diplomatieke kanalen van Rabat. Of de VN gehoor geeft aan de oproep hangt mede af van de politieke bereidheid binnen de Veiligheidsraad, waar de verhoudingen rond het Palestijnse dossier al jaren geblokkeerd zijn. Wie de VN-mechanismen kent, weet dat een formeel standpunt van Türk politiek gezien meer gewicht heeft dan een resolutie die nooit in stemming komt.