Frankrijk en Marokko werken aan historisch verdrag, Algerije kijkt toe

Frankrijk en Marokko zijn in stilte bezig met de opbouw van het eerste bilaterale verdrag tussen Parijs en een niet-Europees land uit het Globale Zuiden, meldt MoroccoWorldNews. Een gezamenlijke commissie van elf leden werkt aan de tekst, met een eerste concept verwacht in mei.

Race tegen de klok

Oud-buitenlandminister Hubert Védrine leidt de Franse delegatie. Aan Marokkaanse zijde coördineert Hoge Commissaris voor Planning Chakib Benmoussa het proces. De commissie telt zwaargewichten als OCP-topman Mostafa Terrab, schrijfster Leïla Slimani en oud-staatssecretaris Mounia Boucetta. De leden werken onbetaald, zonder vast secretariaat, gebruikmakend van vergaderzalen op het Élysée en het Quai d’Orsay.

De tekst zou economische samenwerking, migratie, universitaire uitwisselingen en binationaal burgerschap kunnen omvatten. Een cruciaal twistpunt: de opname van een expliciete verwijzing naar Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara. Rabat eist dit als vaste voorwaarde. In Parijs is dat intern nog niet uitgekristalliseerd.

Wat er al vastligt

De diplomatieke basis is al gelegd. In juli 2024 erkende president Macron Marokko’s soevereiniteit over de Westelijke Sahara in een brief aan koning Mohammed VI. Drie maanden later volgde een driedaags staatsbezoek aan Rabat, met 22 ondertekende akkoorden ter waarde van tot 10 miljard euro. In oktober 2025 verwees VN-Veiligheidsraadresolutie 2797 voor het eerst expliciet naar Marokko’s autonomieplan van 2007 als basis voor onderhandelingen. Drie van de vijf permanente Veiligheidsraadleden stonden op dat moment op één lijn met Rabat.

Het verdrag zou gepresenteerd kunnen worden tijdens een staatsbezoek van koning Mohammed VI aan Parijs, mogelijk in het najaar. Zijn laatste officiële bezoek dateert van mei 2012.

Algerije als joker

Terwijl Parijs en Rabat bouwen, kijkt Algiers toe. En niet onbewogen. Sinds de Russische invasie van Oekraïne heeft Europa zijn afhankelijkheid van Russisch gas versneld afgebouwd. Algerije profiteert. De EU heeft een volledig embargo op Russisch gas vastgelegd voor eind 2027, en energiecommissaris Dan Jørgensen sloot elke terugkeer uit: “In de toekomst zullen we niet één molecuul uit Rusland importeren.” Algerije vult dat gat en bouwt intussen langetermijngascontracten uit met Italië en Duitsland.

Die energiehefboom draagt politiek gewicht. Algiers kan partners onder druk zetten hun afstemming met Rabat af te zwakken, of op zijn minst te vertragen. Een Frans ambassadeur keert binnenkort terug naar Algiers. Algerije’s parlement schrapte in maart bepalingen die formele Franse excuses voor het kolonialisme eisten.

Symboliek telt mee

Ondertussen publiceerde France24, de door de Franse staat gefinancierde omroep, deze week een WK-kaart waarop Marokko’s zuidelijke provincies als afzonderlijk gebied werden weergegeven. De kaart tegenspreekt de officiële Franse positie en trok scherpe kritiek online. Of opzettelijk of slordig: het incident legt een patroon bloot. Kaarten en media dragen echt diplomatiek gewicht, en Rabat weet dat.

Voor Marokko is dit verdragsproces geen ceremonieel gebaar. Het is een poging om Parijs juridisch en politiek te verankeren voordat Algerije’s energiepositie het speelveld opnieuw definieert.