Marokko subsidieert door, maar economen zien grenzen aan overheidssteun

De Marokkaanse regering houdt de prijzen van butaangas en elektriciteit kunstmatig laag nu wereldwijde energieprijzen stijgen door de aanhoudende onrust in het Midden-Oosten. Een speciale ministercommissie moet de situatie monitoren, maar economen zijn sceptisch over de houdbaarheid van de aanpak.

Gasprijzen bevroren, rekening schuift door

Butaangas steeg meer dan 68 procent op de wereldmarkt sinds begin maart. In Marokko merkt de consument daar vooralsnog niets van: de gasfles blijft dezelfde prijs. Hetzelfde geldt voor elektriciteit. De overheid neemt het prijsverschil voor haar rekening en kondigt daarnaast directe steun aan voor transportbedrijven, een sector die bijzonder hard geraakt wordt door duurdere brandstof.

Econoom Abdel Khaliq Tihami erkent de inspanning, maar nuanceert. “De staat probeert de economische klap te verzwakken”, zegt hij. Tegelijk waarschuwt hij dat andere goederen gewoon duurder worden en de koopkracht toch aangetast wordt. De subsidies vangen de schok niet volledig op, ook niet voor transporteurs.

Vakbonden willen meer, maar de begroting heeft grenzen

Vakbonden pleiten voor loonsverhogingen en lagere brandstofbelastingen. Tihami is voorzichtig over die route. “Die maatregelen helpen de consument, maar kunnen het begrotingstekort en de schuld vergroten.” Loonsverhoging in de private sector kan bovendien de concurrentiepositie schaden en werkloosheid en inflatie opdrijven, stelt hij. Onder de huidige omstandigheden is dat politiek moeilijk te verdedigen.

Econoom Khaled Hamss plaatst de maatregelen in een breder kader. Marokko kiest al jaren voor een liberale economie met vrije prijzen. “Deze maatregelen zijn slechts een poging wat druk op te vangen”, zegt hij. De steun op elektriciteit heeft directe sociale effecten en beschermt ook de productiekosten van Marokkaanse bedrijven, wat de concurrentiekracht op peil houdt. Maar de staat kan niet alles blijven dragen.

Consumptiegedrag als uitweg

Hamss wijst op iets wat in het publieke debat zelden klinkt: de burger zelf. Hij pleit voor bezuinigingsmaatregelen en een rationeler gebruik van brandstof, met name rondom autogebruik. Dat vereist wel dat de overheid beter communiceert over wat hij “rationeel consumeren” noemt. Zonder die communicatie, stelt hij, blijft de druk op zowel de portemonnee als de staatskas onverminderd hoog.

Onzekerheid als joker

De grootste onbekende is de geopolitieke context. Hamss waarschuwt dat de voortdurende onrust in het Midden-Oosten tot verdere olieprijsstijgingen kan leiden. Marokko heeft geen controle over die variabele. De ministercommissie kan monitoren en bijsturen, maar als de energieprijzen wereldwijd blijven stijgen, wordt de ruimte voor subsidies steeds smaller.

De vraag is niet of Marokko de prijzen kan bevriezen, maar hoe lang. Wie familie heeft in Marokko of er eigendom bezit, weet dat de dagelijkse kosten al jaren een sluipend probleem zijn. De regering koopt tijd. Wat ze daarmee doet, bepaalt of dit beleid herinnerd wordt als crisismanagement of als uitstel van executie.

RUBRIEK: Economie