Frankrijk en Marokko bouwen aan historisch verdrag, maar Algerije kijkt toe
Frankrijk en Marokko werken aan het eerste bilaterale verdrag tussen Parijs en een niet-Europees land uit het Globale Zuiden, meldt MoroccoWorldNews. Een gemengde commissie van elf leden heeft een eerste concept gepland voor mei, met een formele ondertekening mogelijk tijdens een staatsbezoek van koning Mohammed VI aan Parijs in het najaar.
Védrine aan het roer
Aan Franse zijde leidt oud-minister van Buitenlandse Zaken Hubert Védrine de delegatie. Zijn team telt onder anderen oud-defensieminister Florence Parly en Sara El Haïry, Hoge Commissaris voor Kinderen en Frans-Marokkaans staatsburger. Marokko vaardigt een zwaargewicht delegatie af onder leiding van Chakib Benmoussa, Hoge Commissaris voor Planning. Met hem aan tafel: OCP Group-ceo Mostafa Terrab, schrijfster Leïla Slimani en politicoloog Rachid Benzine. De commissieleden werken onbetaald, zonder eigen staf, met toegang tot vergaderzalen op het Élysée en de Quai d’Orsay.
Westelijke Sahara als breekpunt
De inhoud van het verdrag is breed: economische samenwerking, migratie, universitaire uitwisselingen, binationaal burgerschap. Maar het politiek gevoeligste punt is de verwachte verwijzing naar Marokkaanse soevereiniteit over Westelijke Sahara. Rabat eist die verwijzing. Aan Franse zijde blijft het een discussiepunt.
Parijs erkende die soevereiniteit officieel in juli 2024, toen president Emmanuel Macron aan koning Mohammed VI schreef dat het autonomieplan van 2007 “de enige basis” vormt voor een duurzame oplossing. Drie maanden later bezocht Macron Rabat voor een driedaags staatsbezoek, waarbij 22 akkoorden werden ondertekend ter waarde van tot 10 miljard euro. In oktober 2025 verwees de VN-Veiligheidsraad voor het eerst in expliciete bewoordingen naar dat autonomieplan in resolutie 2797, die het mandaat van MINURSO (de VN-missie in Westelijke Sahara) verlengde.
De institutionele weerstand in Parijs
De erkenning van Marokkaanse soevereiniteit was geen consensusbeslissing binnen de Franse staat. Ze was een presidentieel besluit, opgelegd tegen de institutionele traagheid van een staatsapparaat dat jarenlang Algerije als voornaamste Noord-Afrikaanse gesprekspartner behandelde. Delen van het Franse buitenlandse-beleidsestablishment en de inlichtingengemeenschap opereerden decennialang binnen een kader waarbij Algiers strategisch comfortabeler aanvoelde dan Rabat.
Dat patroon is niet verdwenen. France24, de door de Franse staat gefinancierde omroep, publiceerde deze week een grafiek van WK 2026-gekwalificeerde Afrikaanse teams waarop de zuidelijke provincies van Marokko als apart gebied waren weergegeven. Strijdig met het officiële Franse beleid, en scherp bekritiseerd door Marokkanen online.
Algerije speelt zijn energiekaart
Ondertussen rehabiliteert Parijs voorzichtig zijn relatie met Algiers. Frans ambassadeur Stéphane Romatet keert binnenkort terug naar Algerije. Algerijns minister van Buitenlandse Zaken Ahmed Attaf en zijn Franse collega Jean-Noël Barrot spraken op 15 maart telefonisch na bijna een jaar stilte.
De drijfveer is energie. Sinds de Europese afbouw van Russisch gas heeft Algerije zich gepositioneerd als sleutelpartner voor de EU. Die energiehefboom vertaalt zich in politiek gewicht, ook rond Westelijke Sahara.
Voor Rabat is het verdragproces dan ook geen diplomatieke formaliteit. Het is een race om Parijs vast te leggen voordat Algerije zijn energiepositie omzet in geopolitieke invloed die het evenwicht in het Franse Noord-Afrika-beleid kan verschuiven.