Hoe mannen in gele hesjes in heel Marokko automobilisten onder druk zetten

In de straten van Fez groeit de ergernis over mannen die geld eisen voor plekken op de openbare weg. Bewoners en bezoekers klagen over figuren zonder officiële status die stoepen en pleinen rondom winkels, markten en overheidskantoren als hun eigen territorium behandelen. Wie weigert te betalen, krijgt verbale druk of intimidatie.

Wie zijn de mannen in gele hesjes precies?

De mannen in gele hesjes zijn breed bekend. Het gaat om mensen die zichzelf aanstellen als bewaker van geparkeerde auto’s op de openbare weg, zonder licentie, zonder arbeidscontract en buiten elk juridisch kader. Ze opereren op eigen initiatief, claimen een straat of plein en innen een bedrag van automobilisten, of die nu gebruik willen maken van hun aanwezigheid of niet.

Het verschil met een erkende parkeerplaatsbewaker, aangesteld via de gemeente en herkenbaar aan een officieel hesje, is wezenlijk. De man in het gele hesje heeft geen mandaat. De openbare ruimte die hij beheert is van niemand en van iedereen tegelijk, maar in de praktijk bepaalt hij wie er parkeert en voor hoeveel.

Niet alleen in Fez: een landelijk fenomeen

Het fenomeen van de mannen in gele hesjes is allesbehalve uniek voor Fez. In Casablanca, Rabat, Marrakech en Tanger klinken vergelijkbare klachten. In Casablanca leidden incidenten rondom het station en de drukke winkelwijken meermaals tot ophef op sociale media, nadat filmpjes viraal gingen van mannen in gele hesjes die automobilisten fysiek intimideerden of voertuigen beschadigden na geweigerde betaling. In Marrakech richtte de discussie zich herhaaldelijk op de omgeving van Djemaa el-Fna, waar toeristen en lokale bewoners gelijktijdig worden benaderd door mannen die claimen de parkeerruimte te bewaken.

De maatschappelijke discussie over deze mannen in gele hesjes duikt in Marokko met regelmaat op in de media en op sociale platforms. Journalisten, activisten en burgers wijzen al jaren op de structurele aard van het probleem: zolang werkloosheid en een gebrek aan sociale vangnetten aanhouden, blijft informele inning van parkeergeld een aantrekkelijke uitwijkmogelijkheid voor een deel van de bevolking. Tegelijkertijd klinkt de roep om landelijke wetgeving die het verschijnsel expliciet strafbaar stelt en gemeenten dwingt tot actief handhavingsbeleid. Tot nu toe blijft een nationale aanpak uit, en lossen steden het — als ze het al aanpakken — op individuele en gefragmenteerde wijze op.

Van buurtfenomeen naar stadsbreed probleem

Wat in Fez opvalt, is de schaal. Getuigenissen van bewoners wijzen erop dat de praktijk allang niet meer beperkt blijft tot drukke winkelstraten of de omgeving van souks. De mannen in gele hesjes zijn opgedoken rondom overheidsinstellingen, ziekenhuizen en woonwijken.

Dat creëert een specifiek gevoel van onrechtvaardigheid. De openbare weg is betaald met belastinggeld en hoort vrij toegankelijk te zijn. Een informele heffing daarop voelt voor veel inwoners aan als afpersing, ook al wordt er zelden aangifte gedaan.

Voor de Marokkaanse diaspora is dit een herkenbare situatie. Wie met een buitenlandse kentekenplaat door de medina rijdt, weet dat de kans groot is dat er iemand opduikt die wijst naar een lege plek en daarna zijn hand opsteekt.

Handhaving gevraagd, maar traag op gang

Buurtverenigingen en lokale organisaties in Fez vragen de autoriteiten om gerichte controles en consequente handhaving. Zij wijzen op de verantwoordelijkheid van zowel de lokale politie als het gemeentebestuur om illegaal gebruik van de openbare ruimte structureel aan te pakken.

Waarom dat zo moeizaam gaat, heeft deels een economische verklaring. Voor een deel van de mannen in gele hesjes is dit de enige bron van inkomen. Een directe aanpak zonder sociaal vangnet schept nieuwe problemen. Maar gedogen is ook geen oplossing als burgers zich intimidatie laten welgevallen om hun auto veilig te stallen.

De roep om coördinatie tussen veiligheidsdiensten en het gemeentebestuur klinkt al jaren. Concrete resultaten blijven beperkt. Bewoners zeggen dat handhavingsacties er sporadisch zijn, en dat de mannen in gele hesjes daarna gewoon terugkeren.