Koning Mohammed VI neemt regie over vertrek MINURSO na 35 jaar
Vijf dagen na het verlopen van het mandaat coördineerde koning Mohammed VI op 4 november de overgang in een werksessie in het Koninklijk Paleis in Rabat: het ministerie van Binnenlandse Zaken begeleidt voortaan het vertrek van MINURSO, de VN-vredesmissie die sinds 1991 actief was in de zuidelijke provincies. Dat blijkt uit een verklaring van het Koninklijk Kabinet.
Rond de tafel zaten premier Fatima Ezzahra El Mansouri, koninklijk adviseur Fouad Ali El Himma, minister van Binnenlandse Zaken Abdelouafi Laftit en luitenant-generaal Mohammed Berrid, inspecteur-generaal van de Koninklijke Strijdkrachten en commandant van de Zuidelijke Zone. Zowel de hoogste civiele als militaire autoriteiten voor de zuidelijke provincies waren aanwezig.
Hoe het zo ver is gekomen
MINURSO werd in 1991 opgericht bij VN-Veiligheidsresolutie 690, na een staakt-het-vuren tussen Marokko en het Polisario-Front. De missie moest toezien op de naleving van dat staakt-het-vuren en een referendum over de toekomst van het gebied voorbereiden. Dat referendum heeft nooit plaatsgevonden.
Op 30 oktober 2026 liep het mandaat definitief af na een impasse in de VN-Veiligheidsraad: Rusland vetode een Amerikaanse resolutie voor verlenging, waarna de VS een concurrerende Russische tekst blokkeerde. Geen van beide ontwerpen haalde een meerderheid. Marokko omschreef dat in zijn verklaring van 30 oktober als “een belangrijke ontwikkeling en een significante stap naar de definitieve afsluiting van het Sahara-dossier bij de VN.”
Wat er nu concreet verandert
Het Coördinatiebureau met MINURSO, een bestaande eenheid binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken die eerder als schakel tussen Marokko en de VN-missie fungeerde, krijgt nu de opdracht het vertrek te begeleiden. Het bureau moet de procedures rond liquidatie en terugtrekking faciliteren en garanderen dat het proces “soepel en geordend” verloopt, aldus het Koninklijk Kabinet.
Over een deadline voor de terugtrekking, of over de bestemming van VN-voertuigen, uitrusting en faciliteiten, zegt de verklaring niets.
Staakt-het-vuren blijft, monitormechanisme verdwijnt
Het Marokkaanse engagement voor het staakt-het-vuren blijft ongewijzigd, staat in de koninklijke verklaring. “Dit is een vrijwillige verbintenis die niet verandert met het einde van het mandaat van de VN-missie,” citeert het Koninklijk Kabinet. Tegelijk stelt Rabat dat MINURSO “herhaaldelijk tekortschoot in het monitoren van de naleving van het staakt-het-vuren en in het trekken van gevolgen uit overtredingen ervan.” Welk mechanisme de naleving voortaan moet waarborgen, en hoe incidenten worden vastgesteld zonder een internationale waarnemer op de grond, laat de verklaring open.
Ontwikkeling gaat door
De koninklijke opdracht benadrukt dat lopende ontwikkelingsprogramma’s en infrastructuurprojecten in de zuidelijke provincies worden voortgezet. Economische en bestuurlijke continuïteit staat in de instructie op gelijk niveau met veiligheid als prioriteit voor de overgangsperiode.
Marokko verwijst in de verklaring ook naar de diplomatieke steun die het de afgelopen jaren heeft vergaard: meerdere landen hebben de Marokkaanse soevereiniteit over de Sahara erkend en het autonomieplan als enige realistische politieke oplossing beschouwd.
De eerstvolgende stap ligt bij de VN, die de praktische modaliteiten van de terugtrekking met het Marokkaanse coördinatiebureau moet bespreken. Een datum daarvoor is niet bekendgemaakt.