Koning Mohammed VI confronteert Spanje openlijk: migratiemodel werkt niet meer en chantage is geen optie
In zijn openingstoespraak voor het nieuwe parlement, vrijdag 9 oktober, verklaarde koning Mohammed VI de migratiesamenwerking met Spanje “verouderd” en toe aan vernieuwing. Spanje werd met naam genoemd. Concrete juridische obstakels werden aangewezen. En elke mogelijkheid van druk of afpersing wees hij publiekelijk van de hand.
Wat er aan voorafging
De speech volgt op een zomer waarin de situatie in Ceuta opnieuw op scherp stond. Eind juli 2026 staken tienduizenden mensen de grens over, te land en te water. Het merendeel keerde terug naar Marokko via Spaans-Marokkaanse samenwerking, maar ongeveer 1.100 niet-begeleide minderjarigen bleven achter in Ceuta. Onder de huidige Spaanse regelgeving kunnen zij niet worden teruggestuurd.
Dat is precies het punt dat de koning aankaart. Op 29 juni 2026 oordeelde het Spaanse Hooggerechtshof dat migranten die per zee aankomen in Ceuta of Melilla niet langer via een snelle procedure mogen worden teruggestuurd: zij hebben recht op de gewone juridische procedure. Eerder in 2026 kondigde de Spaanse regering daarnaast een buitengewone regularisatieprocedure aan voor migranten die al in Spanje verblijven. De instrumenten die Spanje en Marokko jarenlang gebruikten voor snelle terugkeer werken niet meer, of zijn juridisch geblokkeerd.
Drie punten uit de toespraak
De koning was precies over wat hij met “verouderd” bedoelt. Hij wees op Spaanse juridische bepalingen die terugkeer van minderjarigen verhinderen, op rechterlijke uitspraken die hij “ver van de realiteit” noemt, en op het feit dat criminele netwerken van die situatie profiteren. Dat zijn de dagelijkse verhoudingen in Ceuta en Melilla, geen abstracte beleidsklachten.
De tweede lijn ging over de politieke atmosfeer. Koning Mohammed VI verwees naar “onverantwoorde uitspraken” en “schaamteloze exploitatie” door politieke en mediakringen. Zonder namen te noemen maakte hij duidelijk dat er druk is uitgeoefend op de samenwerking. Zijn antwoord: “De samenwerking is een soevereine keuze en een vrijwillige verbintenis, en zal nooit onderhevig zijn aan druk, bedreiging of chantage.”
De derde lijn was constructief. Marokko kondigt aan een strategisch document aan zijn partners voor te leggen, gericht op gedeelde ontwikkeling, economische concurrentiekracht en regionale stabiliteit. Wanneer dat document er komt, noemde hij niet.
Ongebruikelijk scherp
De speech viel op een gebruikelijk moment: de opening van het nieuwe parlement, drie weken na de verkiezingen van 23 september. Maar dat Koning Mohammed VI Spanje bij naam noemde en de samenwerking “verouderd” verklaarde, is dat niet. Koningsspeechs over migratie zijn normaal diplomatisch verpakt.
Reuters citeerde de speech dezelfde avond als nieuwsbericht, onder de kop “Morocco Says Migration Cooperation Model with Spain Has Hit Its Limit.”
Een officiële Spaanse reactie was vrijdagavond nog niet bekend.