Verkiezingen Marokko: ouderen bepalen de uitslag terwijl jongeren massaal wegblijven
Op 23 september vinden in Marokko parlementsverkiezingen plaats, en de kieslijsten tellen inmiddels meer dan 16,8 miljoen geregistreerde kiezers volgens cijfers van het Marokkaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Maar jongeren tussen 18 en 24 jaar zijn goed voor slechts 3 procent van dat totaal. Dat terwijl juist deze groep het hardst geraakt wordt door werkloosheid en woningnood.
Oudere kiezers domineren het electoraat
De cijfers schetsen een electoraat dat sterk naar ouder verschuift. Kiezers van 60 jaar en ouder vormen de grootste groep met 30 procent van alle geregistreerden. Daarna volgen de 45-54-jarigen met 22 procent en de 35-44-jarigen met 21 procent.
De groep van 25 tot 34 jaar staat op 15 procent, terwijl die leeftijdscategorie een veel groter deel van de totale Marokkaanse bevolking uitmaakt. De kloof tussen demografische realiteit en electorale vertegenwoordiging is bij jongeren het grootst.
Mannen zijn met 54 procent in de meerderheid op de kieslijsten. Vrouwen vertegenwoordigen 46 procent. Verder woont 55 procent van de geregistreerde kiezers in stedelijke gebieden, wat de aanhoudende trek van het platteland naar de stad weerspiegelt.
Hoe het Marokkaanse kiessysteem werkt
Wie in Marokko wil stemmen, moet zich eerst actief laten registreren op de kieslijst. Dat is geen automatisme: stemgerechtigden die dat nalaten, kunnen simpelweg niet deelnemen aan verkiezingen. Eenmaal geregistreerd blijft de inschrijving permanent gelden, al kunnen kiezers hun registratie wel overzetten naar een ander kiesdistrict. Dat maakt de eerste stap — de registratie — cruciaal, maar ook de drempel waarop veel jongeren afhaken.
Dit verschilt wezenlijk van het systeem in Nederland en België. In beide landen worden kiezers automatisch geregistreerd op basis van hun inschrijving in de Basisregistratie Personen of het bevolkingsregister. Nederlanders en Belgen ontvangen thuis een oproepkaart zodra er verkiezingen zijn, zonder dat zij daar zelf iets voor hoeven te doen. De drempel om te stemmen ligt daardoor aanzienlijk lager. In Marokko is actieve registratie een bewuste keuze die velen — en jongeren in het bijzonder — nooit maken.
Uitzonderlijke registratieperiode loopt tot 13 juni
Het ministerie van Binnenlandse Zaken opende een extra registratieperiode die loopt van half mei tot en met 13 juni. Die is bedoeld voor jongeren die vóór verkiezingsdag 18 worden en voor kiezers die hun registratie willen overzetten naar een ander kiesdistrict.
Politieke partijen en overheidsmedia zijn door het ministerie bijeengeroepen om bewustwordingscampagnes te coördineren, gericht op hogere registratiecijfers en meer vertrouwen in het verkiezingsproces. Hoeveel Marokkanen in totaal stemgerechtigd zijn maar nog niet geregistreerd staan, is niet exact bekend. Volgens het ministerie gaat het om miljoenen.
Wat er op het spel staat op 23 september
De verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden, de lagere kamer van het Marokkaanse parlement, vinden plaats in een periode die politiek gevoelig is. Marokko bereidt zich voor op het WK voetbal van 2030, dat het samen organiseert met Spanje en Portugal. Daarvoor lopen grootschalige infrastructuurprojecten. Tegelijk is er economische druk en een brede discussie over politieke vertegenwoordiging en institutioneel vertrouwen.
Die combinatie maakt de samenstelling van het nieuwe parlement concreet relevant: het beleid rond vastgoed, belastingen en publieke investeringen wordt de komende jaren voor een groot deel in dit parlement bepaald.
Jongeren buiten beeld, ook op de kieslijsten
De lage registratie van jongeren is geen nieuw signaal, maar wordt nu voor het eerst zo scherp uitgedrukt in officiële cijfers. Drie procent van de kiezers is tussen de 18 en 24 jaar oud. Dat is een fractie van hun aandeel in de bevolking.
Het patroon is niet uniek voor Marokko. Ook in Nederland stemden jongeren tussen 18 en 24 jaar bij de Tweede Kamerverkiezingen van november 2023 minder dan gemiddeld: de opkomst in die leeftijdsgroep lag ruim tien procentpunten onder het landelijk gemiddelde van 77,7 procent. Maar in Nederland gaat het om opkomst — jongeren staan wél geregistreerd, ze kiezen er alleen vaker voor thuis te blijven. In Marokko ontbreken ze al vóór de stemming, op de kieslijsten zelf. De ondervertegenwoordiging begint er dus een stap eerder, en is structureel moeilijker te corrigeren.
De vraag waarom jongeren zich niet registreren, beantwoorden de officiële cijfers niet. Campagnes vanuit de overheid en politieke partijen zijn er wel, maar of die het registratiegat voor de sluitingsdatum van 13 juni kunnen dichten, blijft onzeker. De verkiezingsuitslag van 23 september zal hoe dan ook grotendeels worden bepaald door kiezers van middelbare leeftijd en ouder.