Een schaap voor 1.000 dirham: hoe een parlementaire ruzie blootlegt dat het offer voor veel Marokkanen onbetaalbaar is geworden
Het Marokkaanse parlement liep maandag vast op één getal. Landbouwminister Ahmed El Bouari beweerde tijdens een plenaire zitting dat schapen voor Eid Al Adha al voor 1.000 dirham te vinden zijn. De zaal ontplofte. Voorzitter Driss Chetibi moest de vergadering voortijdig beëindigen nadat de discussie escaleerde tot beschuldigingen van sektarisme.
Maar het debat achter het debat raakt aan iets wat miljoenen Marokkaanse gezinnen jaarlijks voelen: het offer is voor een groeiend deel van de bevolking simpelweg onbetaalbaar geworden.
Wat de minister zei
El Bouari stond maandag voor de Kamer van Afgevaardigden om vragen te beantwoorden over de aanvoer van schapen. Zijn boodschap: geen probleem. Het ministerie van Landbouw meldt een aanbod van 8 tot 9 miljoen schapen en geiten, ruim boven de verwachte vraag van 6 tot 7 miljoen dieren. Over de prijzen was hij even stellig. Er zijn schapen voor 1.000, 1.500, 2.500 of 3.000 dirham, zei El Bouari. De hoge bedragen die circuleren, schreef hij toe aan aanbiedingen op Facebook, niet aan de realiteit op de markt.
Driss Sentissi, voorzitter van de Harakigroep, reageerde direct: “Je moet de Marokkanen niet misleiden. Er bestaan geen schapen voor 1.000 dirham.”
Hij heeft de cijfers aan zijn kant.
Wat schapen werkelijk kosten
Verslaggeving van APA News in Rabat en de regio’s laat zien dat schapen in de steden momenteel tussen de 3.000 en 7.000 dirham worden verkocht. In Casablanca kost een schaap van gemiddeld gewicht 3.000 tot 7.000 dirham, in Rabat en Tanger loopt het van 2.800 tot 6.500 dirham, en zelfs in landelijke gebieden zijn de prijzen zelden onder 2.500 dirham.
De sector wijst op reële kostenposten: een schaap eet dagelijks 1,5 kilogram voer, plus stro en luzerne. De Marokkaanse vereniging voor schapen- en geitenhouderij (ANOC) bevestigt dat voer de grootste kostenpost blijft voor fokkers, en dat brandstofprijzen — gasolie staat rond 13 dirham per liter sinds maart 2026 — de transportkosten opdrijven.
Een enkelvoudige rekening: een fokker betaalt gemiddeld 13 dirham per dag per dier, wat over het laatste kwartaal van de vetmestperiode uitkomt op ruim 1.100 dirham aan onderhoudskosten alleen. Dat is meer dan de prijs die de minister noemde voor het hele dier.
Experts wijzen ook op een structureel marktmechanisme: een nieuwe categorie beter georganiseerde fokkers en tussenpersonen is minder snel bereid te verkopen. Ze weten dat de vraag religieus en sociaal gedreven is — iemand die het offer wil brengen, koopt ook als de prijs hoog is. Als ze tijdens Eid niets verkopen, kunnen ze de dieren daarna altijd nog naar slagers doorverkopen. Dat verandert de machtsverhoudingen op de markt volledig.
De rekensom die de minister niet maakte
De kern van het probleem staat niet op de schapenmarkt, maar in de loonstrook.
Sinds 1 januari 2026 bedraagt het minimumloon in Marokko 17,92 dirham per uur, wat neerkomt op een bruto maandloon van 3.422 dirham. Dat is het wettelijk minimumloon voor de private sector — het inkomen van miljoenen Marokkaanse arbeiders.
Een burger op de Casablanca-markt verwoordde het zo: “Is iemand met een minimumloon van niet meer dan 3.000 dirham in staat een schaap te kopen voor 7.000 dirham?”
De vraag beantwoordt zichzelf. Een gemiddeld schaap kost in de stad twee maandlonen. Voor een gezin dat huur, voedsel en transport moet betalen van datzelfde loon, is er geen ruimte over.
Het Haut-Commissariat au Plan berekende dat de reële koopkracht per hoofd van de bevolking tussen 2020 en 2022 gemiddeld met 0,22 procent daalde, ondanks loonsverhogingen — omdat de inflatie harder steeg dan de inkomens. Vakbond Union Marocaine du Travail pleit al jaren voor een minimumloon van 4.500 tot 5.000 dirham, maar zover is het nog niet.
Niet nieuw, maar urgenter
De discussie over de betaalbaarheid van het offer is niet van dit jaar. Ze keert elk jaar terug en klinkt elk jaar luider. Eid Al Adha 2025 werd überhaupt niet gevierd: de droogte dwong koning Mohammed VI Marokkanen op te roepen het rituele offer dat jaar over te slaan. Nu de kuddes hersteld zijn, is er aanbod genoeg — maar de prijs blijft buiten bereik voor een groot deel van de bevolking.
Een enquête van LeBrief onder lezers laat de verdeeldheid zien: een meerderheid koopt toch een schaap, gedreven door religieuze en sociale verplichtingen. Bijna evenveel mensen wachten op prijsdaling in de laatste dagen voor het feest. Een substantieel deel kiest voor de slager, of deelt de kosten in familieverband.
Die laatste optie — de kosten verdelen — is niet nieuw in Marokkaanse gezinnen. Maar dat ze als serieuze uitweg wordt besproken, zegt iets over de druk.
Aanbod en betaalbaarheid zijn niet hetzelfde
Dat is de kern waarop de minister het antwoord schuldig bleef. De kloof tussen het beschikbare aanbod en de koopkracht van huishoudens is het werkelijke probleem. Zelfs experts van ANOC en het ministerie erkennen dat de prijzen niet gerechtvaardigd worden door schaarste, maar door kosten, tussenpersonen en marktdynamiek.
Dat de zitting maandag ontaardde in beschuldigingen over sektarisme — voorzitter Chetibi noemde PJD-afgevaardigden “sjiitische communisten” na herhaalde interrumpties, een uitspraak die PJD-lid Mostafa Brahimi uit het verslag wilde laten schrappen — maakte dat de werkelijke vraag onbeantwoord bleef.
Eid Al Adha is volgende week. De markten draaien op volle toeren. De minister heeft zijn getal gezegd. Het parlement heeft het betwist. En de Marokkaan met een minimumloon van 3.422 dirham weet zelf wat er met zijn maandloon mogelijk is.