Amerikaans instituut: Marokko boekt economische records, maar de welvaart komt niet overal aan
Dat concludeert een nieuw landenrapport van het Amerikaanse Stimson Center, een denktank in Washington gespecialiseerd in internationale veiligheid en buitenlands beleid. Het rapport, op 15 mei 2026 gepubliceerd door analisten Lana Bleik, Hafed Al Ghwell en Yusuf Can, schetst een Marokko dat opklimt tot regionale middelgrote macht maar tegelijk worstelt met structurele binnenlandse ongelijkheid.
De economie versnelt
Marokko is in vijf jaar tijd van textielexporteur veranderd in een industrieel knooppunt. De economie groeide volgens het rapport in 2025 met 4,9 procent. De auto-industrie produceert nu meer dan een miljoen voertuigen per jaar, waarmee Marokko Zuid-Afrika voorbij is gestreefd als grootste autoproducent van het continent. Tanger Med is met 10,2 miljoen containers de grootste haven van Afrika en de Middellandse Zee.
De Stimson-analisten leggen de transformatie zo uit:
“De opkomst van geïntegreerde auto-, lucht- en kritieke mineralen-exportclusters heeft de plek van Marokko in mondiale toeleveringsketens wezenlijk verschoven. Het land heeft zich gepositioneerd als geprefereerde nearshoring-bestemming voor westerse pogingen om Chinese supply chain-afhankelijkheid te verminderen.”
In duidelijke taal: Westerse bedrijven die niet meer in China willen produceren, kiezen Marokko. Dat heeft tienduizenden banen opgeleverd, vooral aan de kust.
Maar de werkloosheid groeit ook
Tegelijk wordt de arbeidsmarkt slechter, niet beter. De nationale werkloosheid steeg in 2024 naar 13,3 procent. In stedelijke gebieden is de jeugdwerkloosheid hoger dan 35 procent. De arbeidsparticipatie van vrouwen blijft op 22 procent steken, een van de laagste percentages ter wereld.
Dat de werkloosheid steeg juist toen de groei accelereerde, vertelt iets. Het rapport noemt het verlies van banen in de landbouw door aanhoudende droogte als belangrijkste oorzaak. Op het platteland is zestig procent van de werkgelegenheid gekoppeld aan landbouw. Een slecht oogstjaar vertaalt zich daar direct in inkomensverlies.
Het waterprobleem
Per inwoner heeft Marokko nu 565 kubieke meter water per jaar beschikbaar. In de jaren zestig was dat 2.560 kubieke meter, een daling van bijna 80 procent in twee generaties. Marokko staat daarmee op de 27e plek van meest water-gestreste landen ter wereld.
De landbouwsector slokt 85 procent van het beschikbare water op. De Stimson-analisten plaatsen dit in een breder beeld:
“Marokko’s kwetsbaarheid voor klimaatverandering wordt versterkt door de afhankelijkheid van regenafhankelijke landbouw, waarbij ongeveer 60 procent van de plattelandswerkgelegenheid aan de landbouwsector verbonden is.”
De regionale tweedeling
Het rapport benoemt de scheiding tussen kust en binnenland expliciet:
“Economische welvaart concentreert zich in kuststeden, terwijl het binnenland zich trager ontwikkelt. De informele economie blijft substantieel.”
De grote investeringen zitten allemaal aan de kust: de Renault-fabriek in Tanger, de Stellantis-fabriek in Kenitra, en de Chinese batterijfabrieken bij Tanger en Kenitra. Volgens het rapport hebben Chinese bedrijven samen meer dan 700 miljoen dollar geïnvesteerd in batterijmaterialen-fabrieken in Marokko.
Het Marokkaanse binnenland, inclusief delen van de Rif, blijft afhankelijk van landbouw en geldstromen uit het buitenland. Dat laatste is geen kleinigheid. Marokkanen in het buitenland sturen jaarlijks zo’n 11 miljard dollar naar huis, goed voor 7 procent van het Marokkaanse bruto binnenlands product. Voor noordelijke provincies is het aandeel waarschijnlijk groter. Wie in Nador of Al Hoceima naar de huizenbouw kijkt, ziet de Europees euro’s in beton.
Vision 2035 en de uitvoering
Het Marokkaanse antwoord op deze structurele uitdagingen is het New Development Model, in 2021 gelanceerd door een adviescommissie van koning Mohammed VI. Het plan, soms aangeduid als Vision 2035, beoogt inclusieve groei, regionale gelijkheid en jeugdwerkgelegenheid.
Maar de Stimson-analisten zijn voorzichtig optimistisch, niet uitbundig:
“De hervorming van de sociale bescherming uit 2021 vertegenwoordigt het meest ambitieuze binnenlandse beleidsproject in een generatie. De fiscale houdbaarheid hangt af van aanhoudende belastinginkomsten en structurele banengroei.”
Met andere woorden: het plan is goed, maar zonder banen kan Marokko de uitgebreide gezondheidsdekking en familieuitkeringen niet betalen. De staatsschuld staat op 68 tot 70 procent van het bruto binnenlands product.
Het rapport eindigt met een nuchtere observatie die ook voor de diaspora geldt:
“Hoe Marokko zijn complexe uitdagingen navigeert, zal bepalen of het vooruitgang kan vertalen naar breed gedragen welvaart en grotere veerkracht.”
Bron: Lana Bleik, Hafed Al Ghwell en Yusuf Can, Morocco Country Policy Report, Stimson Center, 15 mei 2026. Volledig rapport: stimson.org/2026/morocco-country-policy-report/