Melilla wil 30.000 grensarbeiders van Nador terug

Een beweging in de Spaanse enclave Melilla eist herinvoering van de visumvrijstelling voor inwoners van de Marokkaanse provincie Nador. Volgens het platform Nueva Melilla, dat zich inzet voor economisch herstel van de stad, is de huidige situatie vijf jaar na de coronasluitingen onhoudbaar. De oproep raakt direct aan een regio waar een groot deel van de Marokkaans-Nederlandse gemeenschap vandaan komt.

Wat er vóór corona bestond

Inwoners van Nador, de provincie direct grenzend aan Melilla, waren vrijgesteld van de Schengen-visumplicht voor dagelijks grensverkeer. Geen overnachting, geen toerisme, maar handel en familiebezoek op loopafstand. Op drukke dagen waren tot 30.000 zogenoemde porteadoras actief bij de grensovergang, vrouwen die goederen droegen als rugzaklast en daarmee hun gezin onderhielden. Jaarlijks werd via hen voor meer dan 1,4 miljard euro aan goederen over de grens gedragen, bij Ceuta en Melilla samen.

Breuk begon al vóór corona

De grenssluiting in maart 2020 wordt vaak gezien als een coronamaatregel, maar het dossier is complexer. Marokko had al in 2018 zijn douanekantoor bij Melilla eenzijdig gesloten en de informele handel bij Ceuta al in 2019 beëindigd. COVID versnelde een beleidskeuze die al was gemaakt.

Toen de grens in mei 2022 heropende, gold een nieuwe voorwaarde: alleen grensarbeiders met een arbeidscontract van minimaal 40 uur per week mochten passeren, en het meevoeren van goederen was verboden. De porteadoras konden hun werk daarmee feitelijk niet hervatten. Academisch onderzoek uit 2023, gepubliceerd in het tijdschrift Estudios Fronterizos, stelt dat de sluiting de arbeidsloopbaan van duizenden van deze vrouwen permanent heeft gebroken.

Nador West Med verandert het spel

Herinvoering van de visumvrijstelling staat politiek onder druk. Marokko positioneert de nieuwe diepzeehaven Nador West Med, verwacht in 2026, als economische motor voor de regio. Dat maakt een terugkeer naar het oude grenssysteem minder waarschijnlijk dan de oproep van Nueva Melilla doet vermoeden.