Opvallend: Ex-premier Benkirane claimt afstamming van kandidaat-kalief van de Profeet vzmh

Abdelilah Benkirane, secretaris-generaal van de PJD (de Marokkaanse islamitisch-conservatieve partij) en ex Premier tussen 2011-2017 zei afgelopen weekend dat zijn moederlijke lijn teruggaat op Saad ibn Ubada, een metgezel van de Profeet die in 632 meedong naar het kalifaat. Dat deed hij op een partijbijeenkomst in Sbet Jzula, een gemeente in de regio Souss-Massa, volgens het Marokkaanse nieuwsplatform Akhbarona.

De aanleiding was kritiek van politieke tegenstanders die hem ولد مفتاحة noemen, “kind van Miftaha”, een verwijzing naar zijn moeder. In de Marokkaanse politieke cultuur functioneert zo’n uitdrukking als een denigrerende opmerking over iemands afkomst of status. Benkirane draaide het om: hij zei juist trots te zijn op zijn moeder en haar naam te dragen.

Wie was Saad ibn Ubada?

Saad ibn Ubada was leider van de Khazraj-stam in Medina en een van de meest invloedrijke Ansar, de Medinese helpers van de Profeet. Direct na het overlijden van de Profeet Mohammed in 632 kwamen de Ansar bijeen in de hal van Bani Sa’ida om het leiderschap van de moslimgemeenschap te regelen. Zij stelden Saad ibn Ubada voor als kalief. De Muhajiroun, de Mekkaanse migranten, kozen voor Aboe Bakr al-Siddiq. Aboe Bakr werd het. Saad ibn Ubada weigerde hem trouw te zweren en vertrok later naar Hawran, in het huidige Zuid-Syrië, waar hij overleed rond 635. Dat Benkirane naar dit moment verwijst, is geen toeval: het is een van de meest besproken politieke breukpunten in de vroege islamitische geschiedenis.

Genealogie als politiek wapen

Benkirane voegt eraan toe dat zijn moeder Syrische roots had, wat de lijn naar Saad ibn Ubada via diens vertrek naar Sham zou verklaren. Onafhankelijke verificatie van deze afstammingsclaim ontbreekt. Marokkaanse familiegenealogieën van Ansar-afkomst zijn zelden schriftelijk gedocumenteerd; mondelinge overlevering domineert.

Dat maakt de claim niet uniek voor Benkirane. Het raakt aan een bredere spanning: wie bepaalt wat een geloofwaardige afkomst is, en wie mag die claim aanvechten? In Marokko wordt afkomst ingezet als legitimatiemiddel in politieke debatten. De kritiek op Benkirane draait niet om zijn beleid, maar om wie zijn moeder was. Zijn antwoord draait niet om zijn beleid, maar om wie zijn voorouders waren.