Marokko hervormt campagnegeld: meer voor vrouwen, jongeren en diaspora
Marokko gooit de financiering van verkiezingscampagnes voor de legislatieve verkiezingen van september 2026 over een andere boeg, meldt MoroccoWorldNews. Partijen die vrouwen, jongeren onder de 35, mensen met een beperking en Marokkanen in het buitenland op verkiesbare posities zetten, krijgen meer staatssteun. De ministerraad keurde deze week twee decreten goed die het systeem grondig herzien.
Geld als hefboom
De logica is simpel: wie diversiteit op papier zet, krijgt meer geld. Wie dat niet doet, mist financiering. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken stuurt via twee nieuwe decreten de campagnefinanciering bij. Partijen ontvangen een hoger bedrag per kandidaat uit ondervertegenwoordigde groepen, op voorwaarde dat die kandidaten ook echt vooraan op de lijst staan. Regeringswoordvoerder Mustapha Baitas formuleerde het zo: het doel is “partijen aan te zetten deze kandidaten vooraan op hun lijsten te plaatsen, zodat ze sterker in het parlement vertegenwoordigd zijn.”
Voortbouwen op eerdere hervormingen
De decreten zijn geen impuls uit het niets. Ze bouwen voort op hervormingen die koning Mohammed VI vorig oktober goedkeurde. Daarin werd al vastgelegd dat jongeren onder de 35 tot 75% van hun campagnekosten vergoed kunnen krijgen, en dat bepaalde regionale kiesdistricten uitsluitend voor vrouwen worden gereserveerd. Die stappen kwamen er mede onder druk van de GenZ212-beweging, die meer politieke inclusiviteit eiste. De nieuwe decreten vertalen die principes nu door naar concrete financiële prikkels.
Tegelijk actualiseert het tweede decreet de regels over het gebruik van campagnegeld. Nieuw is dat ook digitale campagnemiddelen nu expliciet onder de regels vallen, een aanpassing die in 2016, toen de oorspronkelijke decreten werden opgesteld, simpelweg nog niet nodig was.
Grondwet versus praktijk
Marokkaanse maatschappelijke organisaties wijzen al jaren op dezelfde kloof: de grondwet van 2011 verankert het principe van gendergelijkheid in gekozen instellingen, maar in de praktijk blijft vrouwelijke vertegenwoordiging structureel achter. De nieuwe financieringsregels zijn een poging die kloof te dichten via de portemonnee van politieke partijen, niet via quota.
Of dat werkt, hangt af van de bereidheid van partijen om hun lijstvolgorde echt aan te passen. Financiële prikkels zijn geen garantie.
Sociale dialoog en regionale druk
De aankondiging valt samen met nieuws over de sociale dialoog in april, waarbij regering, vakbonden en werkgeversorganisatie CGEM (Algemene Confederatie van Marokkaanse Ondernemingen) bijeenkomen. Pensioenhervormingen en aanpassingen van de Arbeidswet staan op de agenda. De timing is niet comfortabel: stijgende brandstofprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten hebben de regering al gedwongen subsidies op gas, elektriciteit en wegvervoer te verhogen.
Met verkiezingen over minder dan anderhalf jaar, een groeiende jonge kiezersgroep en een diaspora die steeds nadrukkelijker aanklopt, staat Marokko voor de vraag of symbolische hervormingen volstaan. Wie de lijsten van september 2026 analyseert, weet het antwoord.