Marokko betaalt de prijs van een oorlog die het niet voert

De oorlog in het Midden-Oosten raakt Marokko harder dan de meeste landen beseffen. Rabat importeerde in 2025 voor ruim 21,5 miljard dirham aan verfijnde energieproducten uit de Golfstaten, meldt Medias24. Zelfs een staakt-het-vuren lost dat probleem niet op.

Schade die jaren doorwerkt

Op 1 april 2026 kondigde Donald Trump aan dat de VS Iran nog twee tot drie weken zou blijven aanvallen, inclusief aanvallen op elektriciteits- en olieinfrastructuur. De markten reageerden direct: Brent-olie steeg die dag meer dan 8 procent, naar ruim 110 dollar per vat. De dollar versterkte, aandelen zakten.

Maar de echte schok zit dieper dan de dagkoers. Het IEA (Internationaal Energieagentschap) telde meer dan veertig beschadigde energiebronnen in de regio. In Iran, Irak, Bahrein, Koeweit, Saoedi-Arabië en de VAE liggen installaties stil of draaien ver onder capaciteit. Herstel kost maanden, soms jaren.

Qatar gaf al een concreet getal. Saad al-Kaabi, directeur van QatarEnergy, verklaarde op 19 maart tegenover Reuters dat 17 procent van de Qatarese LNG-exportcapaciteit is uitgeschakeld: 12,8 miljoen ton per jaar, voor drie tot vijf jaar. Naast LNG treft de schade ook condensaat, LPG, nafta en helium.

Diesel uit Riyad, benzine uit de Golf

Voor Marokko is de blootstelling concreet en meetbaar. Van de 21,5 miljard dirham aan energie-import uit de Golf in 2025 gaat het leeuwendeel naar diesel: bijna 18,6 miljard dirham, grotendeels afkomstig uit Saoedi-Arabië. Vliegtuigbrandstof volgt met 1,8 miljard dirham. Benzine en zware stookolie vullen de rest aan.

Transport, logistiek en een deel van de industrie draaien op die geïmporteerde brandstoffen. Een prijsstijging of leveringsonderbreking aan de bron is geen abstract risico voor Marokko. Het raakt de pompprijs, de vrachtkosten en uiteindelijk de koopkracht van gewone huishoudens.

Saoedi-route biedt enige buffer

Er is een geografisch voordeel. Saoedi-Arabië beschikt over een oost-west pijpleiding naar de Rode Zee en exporteert via de haven van Yanbu, waardoor de kwetsbare Straat van Hormuz wordt omzeild. Die infrastructuur draaide op het moment van schrijven op volle capaciteit: zo’n 7 miljoen vaten per dag. Voor Marokko, dat relatief dichtbij ligt en als betrouwbare afzetmarkt geldt, zijn die stromen minder kwetsbaar dan voor Aziatische afnemers.

Maar dat voordeel heeft een plafond. Prijzen worden bepaald op wereldmarkten, niet op basis van bilaterale vriendschappen. En de beschikbaarheid van raffinagecapaciteit in de Golf, ook die van Saoedi-Arabië, staat onder druk.

Structureel probleem, geen tijdelijke piek

Wat Marokko nu ervaart is geen conjuncturele schok die verdwijnt zodra de wapens zwijgen. De energieinfrastructuur in de Golf is voor jaren aangetast. Marokko heeft geen eigen olie en beperkte raffinagecapaciteit. Wie de diversificatie van energiebronnen al jaren als urgentie zag, krijgt nu de rekening gepresenteerd van het uitblijven ervan.