VN-Veiligheidsraad vergadert in april over Westelijke Sahara, eerste echte beweging sinds 2019
De VN-Veiligheidsraad buigt zich deze maand achter gesloten deuren over de toekomst van de Westelijke Sahara, meldt Hespress. Op tafel liggen een strategische herziening van de VN-missie Minurso en de vraag of het vastgelopen politieke proces eindelijk vlot te trekken valt.
Eerste directe gesprekken in zes jaar
Wat de komende vergaderingen onderscheidt van eerdere rondes, is de aanloop ernaartoe. In februari organiseerde Madrid voor het eerst sinds 2019 een viergesprek met vertegenwoordigers van Marokko, Algerije, Mauritanië en het Polisario Front. De VN-gezant Staffan de Mistura was aanwezig, net als Amerikaanse functionarissen. Algerije schoof aan, maar niet zonder voorbehoud: Algiers dringt aan op waarnemersstatus en wil zich niet vastleggen als volwaardige gesprekspartner.
Marokko presenteerde tijdens die bijeenkomsten een bijgewerkte versie van het autonomieplan uit 2007. De nieuwe versie bevat meer detail en is bedoeld om een concretere onderhandelingsbasis te bieden. Washington organiseerde eind februari een tweede gespreksronde, maar maakte geen concrete resultaten bekend.
Strategische herziening als scharnierpunt
De Veiligheidsraad ontvangt in april twee briefings: één van Alexander Ivanko, hoofd van Minurso (de VN-missie die het staakt-het-vuren in de Westelijke Sahara bewaakt), en één van De Mistura. De aanleiding is VN-resolutie 2797, aangenomen in oktober 2025, die het Minurso-mandaat met een jaar verlengde en de secretaris-generaal opdroeg een strategische herziening in te dienen.
Die herziening is meer dan een technische exercitie. Minurso kampt al jaren met een structureel probleem: de missie heeft geen bevoegdheid om mensenrechtenschendingen te monitoren, iets waarvoor mensenrechtenorganisaties al decennia pleiten. Hoe de herziening dat vraagstuk adresseert, of juist omzeilt, bepaalt mede de geloofwaardigheid van het proces.
Amerikaanse druk als joker
De intensivering van de diplomatie is grotendeels Amerikaans werk. Washington ontving in januari een delegatie van het Polisario Front, het door Algerije gesteunde bevrijdingsfront dat onafhankelijkheid voor de Westelijke Sahara nastreeft. Daarna volgden bezoeken aan Algerije en contacten met topambtenaren in de regio.
Dat de VS zo actief betrokken zijn, is niet vanzelfsprekend. Onder de vorige Trump-administratie erkende Washington de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara in 2020 als onderdeel van de Abrahamakkoorden. Die erkenning staat formeel nog steeds. Toch kiest Washington nu voor de rol van bemiddelaar, wat de diplomatieke ruimte voor Marokko tegelijk vergroot en begrenst.
Wat er nu op het spel staat
De Veiligheidsraad zal naar verwachting afsluiten met een presidentiële verklaring die partijen oproept tot onderhandelingen in goed vertrouwen. Dat klinkt vrijblijvend, maar de context is anders dan bij vorige rondes. Er zijn directe gesprekken geweest, er ligt een bijgewerkt Marokkaans voorstel en de strategische herziening dwingt de raad tot een concreter oordeel over de toekomst van Minurso.
Of dat genoeg is om dertig jaar politieke verstarring te doorbreken, blijft de vraag. Maar wie de agenda van april goed leest, ziet dat de inzet hoger is dan bij vorige vergaderingen.